انارک نیوز - شهر انارک (تأسیس شهرداری سال 1337)، مرکز بخش انارک و از بخش های شهرستان نائین، استان اصفهان در ایران است که در 75 کیلو متری شمال خاوری نائین و در راه آسفالته ای که از نائین به سمت شمال خاوری منشعب گردیده قرار دارد.
انارک در دامنه جنوب خاوری مرتفع ترین کوه این بخش یعنی دره انجیر با 2438 متر ارتفاع واقع شده است.
آب وهوا: هوای انارک معتدل متمایل به گرم و خشک بوده، بیشترین درجه حرارت در تابستان ها 41 درجه سانتی گراد بالای صفر و کمترین آن در زمستان ها 7 درجه زیر صفر می باشد. میزان بارندگی سالیانه ی انارک به طور متوسط 150 میلی متر بوده است.
پیشینه تاریخی: از بنای اولیه و وجه تسمیه انارک اطلاع دقیقی در دست نیست و دورترین تاریخ باقیمانده در آن مربوط به رباطی است که تاریخ 1301 هجری قمری را دارد.
اهمیت کنونی انارک به خاطر معادن اطراف آن است. انارک باغات انار داشته است.
جمعیت: بر اساس سر شماری 1355 نزدیک به 2700 نفر را شامل می گردد.
نژاد: آریائی.
زبان: فارسی با گویش محلی.
دین: اسلام، شیعه دوازده امامی.
فرآورده ها: گندم، جو، انار و پسته به مقدار کم در حوالی انارک.
آب کشاورزی فقط از طریق کاریز تهیه می شود و آب آشامیدنی در منبع ذخیره و پس از کلریزه شدن از طریق لوله کشی در اختیار اهالی قرار می گیرد. برق مصرفی شهر انارک از برق سراسری تأمین می گردد.
صادرات: قالی و قالیچه با طرح نائین و نقشه های افشان، ترنجی و بته ای از صادرات محلی انارک است که به مقدار کم صادر می شود. سرب از صادرات مهم انارک از معدن سرب نخلک به شمار می رود که در دست بخش دولتی است.
رستنی ها: از درختان گز و تاغ و از گیاهانی که کاربرد داروئی دارند، به مقدار کم آویشن در پیرامون انارک می روید. هم چنین پوشش گیاهی در حد بسیار ضعیف جهت چرای دام در بعضی از فصول موجود است.
جانوران و پرندگان: روباه، شغال، گرگ و خرگوش در پیرامون انارک دیده می شود.
سازمان های دولتی و ملی: دارای ادارات بخشداری، شهرداری، بهداری، کلانتری، آموزش و پرورش، پست، مخابرات و بانک ملی می باشد.
هم چنین درمانگاه، دو دبستان، دو مدرسه راهنمائی تحصیلی، دو دبیرستان، یک کتابخانه عمومی، دو (یا سه) باب مسجد و مغازه های گوناگون وجود دارد.
راه ها: دو راه از انارک به اطراف کشیده شده که عبارتند از:
    - راه آسفالته به طول 75 کیلومتر به سمت جنوب باختری که تا نائین امتداد یافته است.
    - راه آسفالته که به طول حدود 325 کیلومتر به سمت خاور کشیده شده و به مشهد منتهی می شود.
بخش انارک: از شمال به شهرستان های سمنان و دامغان، از خاور به خور و بیابانک، از جنوب به خرانق (از بخش های اردکان)، از جنوب باختری به حومه نائین و از باختر به شهرستان اردستان محدود می گردد.
تقسیمان کشوری: بخش انارک از شهر انارک و دهستان چوپانان تشکیل گردیده است.
بخش انارک به علت قرار گرفتن در منطقه نیمه کویری از داشتن رودخانه بی بهره بوده و کوه های قابل توجهی نیز در آن به چشم نمی خورد. تنها کوه نسبتاً مرتفع آن دره انجیر است.
کان ها: این منطقه مانند اکثر نقاط کویری و نیمه کویری دیگر از معادن زیر زمینی فراوان و نیز معادن سنگ (مانند سنگ صورتی انارک) بهره مند گردیده که می توان به معدن مس مسکنی (واقع در 30 کیلومتری باختر انارک)، معدن مس تال مسی (واقع در 35 کیلومتری شمال باختری انارک)، معدن سرب نخلک (واقع در 55 کیلومتری شمال خاوری انارک در کوه قلعه بزرگ)، معدن سرب چاه خربزه (واقع در 30 کیلومتری شمال خاوری انارک)، معدن آهن خالو حیدر (واقع در 15 کیلومتری شمال انارک)، معدن آهن بته علم (در 30 کیلومتری شمال انارک)، معدن منگنز (واقع در دامنه باختری کوه باباخالد) و معادن مس باقرق، مس تلخه، مس چاه خونی، نیکل چاه شوره، سرب چاه میله، مس سبرز، مس و طلای کال کافی، مس کوه یزرگی، مس کپه حلوانی، مس ونیکل گودمراد، مس و نیکل چشمه کریم، مس کن مس، مس چاه پلنگ، مس وطلای خونی، مس قبله، مس تنوره، مس پوزه، مس قنده هاری، سرب مرغه، سرب چاه معلا، سرب و طلای ریزآب دم، سرب دم سفید، آهن خواروبوالعظیم، سرب و زغال سنگ سیاه کوه، آهن چاه سفید، آهن خالوحیدر، آهن بوته اسماعیلان، آهن فالگاه، سرب خومو، سرب گودر، سرب بزکش، سرب سوزابه، زاج چاه لقه، کرومیت دم عبدوله، زاج گردنه زاغاب، فیروزه و آهن چفت چغو، گوگرد معلا، گوگرد سنگ آب، گوگرد آفتاب رو، آنتیموان و طلای پتیار، ترکمانی و ... اشاره کرد.
جمعیت بخش انارک: بر اساس سرشماری 1355 نزدیک به چهار هزار نفر.
وضع اقتصادی: از نظر اقتصادی بخش انارک در سطح پائینی قرار دارد و به علت نامساعد بودن شرایط محیطی و آب و هوائی هیچگونه کشاورزی و دامداری درخور توجهی صورت نمی گیرد. کشاورزی منحصر است به کشت مقداری گندم و جو که تکافوی جمعیت بسیار کم این بخش را نمی کند و از محصولات باغی، مقدار ناچیزی انار و پسته در این بخش بدست می آید. تنها ممر درآمد اهالی  از نظر صادراتی قالی و قالیچه با طرح نائین و نقشه های افشان، ترنج و بته ای بافته می شود.
سنگ ساختمانی صورتی انارک اینک جایگاهی در بازار سنگ ایران دارد.
حداکثر جمعیت این بخش را کارگران معادن که از نقاط مجاور به این منطقه مهاجرت کرده اند تشکیل می دهند.


انارک: کوچک ترین شهر استان اصفهان ولی بزرگ ترین بخش آن می باشد. انارک به طول جغرافیائی 53 درجه و 41 دقیقه و 56 ثانیه شرقی از نصف النهار گرینویج و عرض جغرافیائی ۳۳ درجه و ۱۸دقیقه و 42 ثانیه شمالی ازخط استوا قرار دارد. ارتفاع آن از سطح دریا 1474 متر می باشد.
انارک که بیمارستان 25 تختخوابی هم داشته، بیشترین لطمه را از جنگ جهانی دوم دیده است و پس از رفتن آلمانی ها از رشد اقتصادی افتاد.
قابل ذکر است که دومین فرودگاه هواپیمائی کشوری استان اصفهان در انارک و بانک ملی آن پنجاهمین واحد بانک ملی در ایران می باشد.
انارک شامل معادن بسیاری از جمله معدن سرب نخلک (معدن باستانی) می باشد و می گویند در انارک هر نوع ماده معدنی را می توان یافت.
مساجدش به اسامی جامع، حاج محمدرضا، زکریا و یک حسینیه و نیز مسجد چهارده معصوم در شهرک می باشد.
دارای یکی از زیباترین آسمان های شب (می خواهی دستت را به هوای چیدن ستاره ها بالاببری) و منطقه ای بسیار جذاب و مناسب برای شروع کویر نوردی است.


انارک قدیم: راه قدیمی مال رو شتران انارک به ورامین شامل 11 منزل به ترتیب زیر بوده است :
انارک به عشین (6 فرسخ)، عشین به گوهر (7 فرسخ)، گوهر به بوالعظیم (4 فرسخ)، بوالعظیم به چاه شور حاج امین (4 فرسخ)، چاه شور به سفیدآب (7 فرسخ)، سفیدآب به قیلاقه (7 فرسخ)، قیلاقه به باباهماد (4 فرسخ)، باباهماد به کریم خانی (6 فرسخ)، کریم خانی به حصار حسن بیگ (4 فرسخ)، حسن بیگ به قهوه خانه کویر (4 فرسخ) و کویر به ورامین (4 فرسخ)   مجموعاً 57 فرسخ.
هنگام ناامنی منازل مورد تاخت و تاز یاغیان و دزدان بوده است.
در سده قبل انارک دارای یک آسیاب بادی (اهر وا به زبان محلی که فقط تلی خاک از آن به جا مانده و در حدود یک کیلومتری جاده انارک بیدچاه بوده است)،  چهار آسیاب گاوی (یکی از آنها در محل منزل مرحوم عظیمی انارکی) و 14 دکان رنگرزی نخ بوده است.
از هفت محله قدیمی انارک محله ی عرب ها از بین رفته است و محل ایلیاتی ها جایگاه استراحت قافله ها بوده است.


... در سال 1265ق (1227-1228 خورشیدی) عدّه ای از راهزنان بلوچ به انارک _ شهرکی در نزدیک خور _ حمله ور شده و ضمن منکوب کردن اهالی، تعدادی شتر و گوسفند و اموال انارکی ها را به سرقت برده و سپس به سوی خور آمده و در مزرعه کمال در 15 کیلومتری شمال شرقی آنجا به استراحت پرداختند. انارکی ها به ابراهیم سلطان فرمانده سربازان محلی شکایت بردند و او بی درنگ با افراد تحت امر خود به بلوچ های مهاجم حمله برد اما به سختی شکست خورد و جمعی از افرادش کشته شدند. چون خبر این واقعه به صدر اعظم وقت _ امیرکبیر _ رسید او را احضار و توبیخ کرد، اما ابراهیم سلطان شکایت مکتوب انارکی ها را نشان داد و به این ترتیب خود را از خشم امیر رها کرد. اما مناصب نظامی را از او گرفتند. امیر فرمان داد که شاعرزاده به جای نظامی گری باید به کسب دانش بپردازد.
... انارک در سی فرسنگی جندق و سمت قبله واقع است. «دربندان» که یکی از منازل عرض راه است اول خاک انارک و دوازده فرسخ تا آنجا مسافت دارد. قلعه ی مختصری از قدیم بر فراز کوه آنجا ساخته بودند. از زمان خاقان مرحوم طاب مضجه چند خانواری محض اخبار طایفه ی بلوچ که از آن بیابان به سمت یزد و کرمان عبور می کردند و در آن قلعه سکنا داشته اند.
شاهنشاه مغفور اعلی ا... درجاته بعد از ان که قدری دایر شده بود و مردم از اطراف در آنجا جمع شده بودند سه هزار تومان حسب الاستدعا به آنها مرحمت فرمودند، حصاری برای حفظ سکنه در ذیل آن جبل کشیدند.
الان (1301 ق= 1262 یا 1263 ش) هزار و دویست خانوارند. چهار هزار نفر ذکور و سه هزار اناث. شغل غالب آنها شترداری، گوسفند هم به قدر ضرورت دارند. پنجاه هزار نفر شتر متجاوز و بیست هزار گوسفند به طور متیقّن در دست آنها هست. و پیوسته به مسافرت و کرایه اشتغال دارند. معادن مس و سرب هم در آنجا هست. از جمله معدن چاه پلنگ است که سابق بر این روزی هفتصد نفر عمله در آنجا کار می کرد و مداخل کلّی سپرده اند و الان در معادن سرب مشغول کارند.
خانه های آنجا به واسطه ضیق محل دیوار و فضائی ندارد و اتاق ها ساخته و در آنها منزل کرده اند. ده درب خانه هم دارد که دیواری جزئی بر آن کشیده اند. دو مسجد و دو حمام دایر هم نیز دارد. این سال ها به واسطه ی امنیت و قطع طایفه ی ضاله ی بلوچ چند خانواری از قلعه بیرون آمده در خارج قلعه خانه ها بنا کرده اند، یک درب کاروانسرای بزرگ هم در بیرون ساخته اند.
آب آنجا منحصر به چشمه ای است که در پای همان کوه واقع شده قریب یک بند هم آب دارد. خیلی شیرین و خوشگوار. باغات خیلی مختصر که اشجار آن توت و انجیر است و از همین آب مشروب می شود. و این آب و ملک بر هفتاد و دو تقسیم شده که هر حصّه ای دوازده فنجان و هر فنجانی پنجاه تومان قیمت حالیه آن است که جمیعاً چهل و سه هزار و دویست تومان می شود.
در عهد صفویه جزو یزد بوده و پس از آن، آنچه قدما در نظر دارند و خبر می دهند از جزو یزد خارج شده در تحت حکومت سمنان بوده است. چند سال قبل به تیول مرحومه ی مغفوره مهدعلیا طاب ا... ثراها مقرّر شد. این ایّام به تیول جناب مهدی قلی خان مجدالدّوله مقرّر است.
ده پانزده مزرعه مختصر هم دارد که قابل ذکر نیست. چند درب دکان هم از هر قبیل دارد. پانصد تومان مالیات دیوانی آنجاست. ولی آنچه معروف است با رعیت دو هزار تومان معامله می شود. سرباز ندارد. تفنگچی و شکارزنان خوب دارد. اغلب آهل آنجا صاحب ثروت و سامان و وضع اشراف و اعیان آنجا این است که رجال آنها ده ذرع چلوار را یک زیرجامه می کنند. بسا آن که دو زیرجامه نیز بر روی هم می پوشند.
بعد از قصبه ی نائین به جندق از همه جا نزدیک تر است و به همین واسطه رعایای جندق را رعایت مراتع آسوده نمی گذارند. دوا و طبیب ندارد. مردم آنجا بسیار کم ناخوش می شوند. در نسوان آنها هم حجاب و پرده ای نیست، مثل اعراب بادیه نشین رجال و نسوان آنها مخلوط است.         فی شهر ذی حجّة الحرام سنه 1301 ق
... در 1301 ق جمعیت انارک 7000 نفر، خور 1703، جندق 810، فرّخی 939، بیاضه (=مفازه) 484، مهرجان 324، ایراج 240، اردیب 260، گرمه (=جرمق) 202، عروسان گرمه 62، آبگرم و هفتومان 92، بازیاب 83، خنج 80، دهنو 88 و حاجی آباد 98 نفر است. پس جمعیت خور و بیابانک و روستاهای تابعه  5465 نفر بوده است.
(از آینه ی میراث (فصل نامه ویژه نقد کتاب، کتاب شناسی و اطلاع رسانی در حوزه ی متون) دوره جدید سال چهارم، ضمیمه شماره 6، سال 1385/ کتاب جغرافیای جندق و بیابانک نوشته ابراهیم دستان [یغمای ثانی][1242-1310 ه.ق])

انارک نیوز- گفتگوی اصفهان امروز با رییس اداره منابع طبیعی شهرستان نایین 
رفع مشکل کم آبی بخش انارک با احداث سد جدید دره انجیر
- آب در چند سال اخیر مهمترین چالش استان اصفهان محسوب می شود. برداشت های بی رویه آب از حوضه زاینده رود، سرمایه گذاری در صنایعی که آب یکی از عوامل اصلی تولید است، نبود سیستم های تصفیه آب و پساب گیری آن هم در استانی که با کمبود آب مواجه است موجب شد تا اصفهان و شهرستان های آن با بحران خشکسال مواجه شوند.
بحرانی که به عقیده رییس اداره منابع طبیعی شهرستان نایین با مدیریت یکپارچه و به کارگیری تکنیک های آبخیزداری در هر منطقه می تواند برطرف شود و یکی از راهکارها، احداث بندهای جدید آبی و خاکی مانند سد دره انجیر در بخش انارک از توابع شهرستان نایین است. در زیر گفتگوی اختصاصی اصفهان امروز با کیوان لوکی رییس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری و حسن میر رییس اداره آب و فاضلاب شهری شهرستان نایین را درباره طرح های بهبود آبخیزداری و تامین منابع آبی را می خوانید.
آبخیزداری راهکار توسعه منابع آبی: به پیشنهاد رئیس منابع طبیعی شهرستان نایین برای تهیه گزارش به یکی از طرح های آبخیزداری این شهرستان واقع در بخش انارک رفتیم. در این سفر کوتاه حسن میر رییس اداره آب و فاضلاب شهری شهرستان نایین نیز با هدف بررسی نحوه انتقال آب این سد به شهر انارک نیز ما را همراهی می کرد.
طرح احداث سد خاکی انارک با شروع ریاست کیوان لوکی در اداره منابع طبیعی این شهرستان تدوین و به سرعت وارد مراحل اجرایی شد هزینه اجرای این طرح تا کنون ۱۲۰ میلیون تومان بوده که ۱۰۰ میلیون از این مبلغ به وسیله اعتبارات بخش مدیریت بحران استان اصفهان تامین شده است. رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان نایین، آبخیزداری را راهکار توسعه منابع آبی در ایران معرفی می کند و معتقد است: در کشوری که جزو مناطق کم آب جهان محسوب می شود آبخیزداری بهترین راه نجات از خشکسالی است. لوکی اذعان داشت: سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری اگرچه به جایگاه واقعی خود نزد مردم و مسوولین دست نیافته است اما این سازمان به جهت زمینه های کاری استراتژیک ملی که شامل: مراتع، حفاظت از اراضی و آبخیزداری است؛ نقش بسزایی در بسترسازی برای اقتصاد ملی دارد. این کارشناس منابع طبیعی و آبخیز داری که از ابتدای سال جاری مدیریت منابع طبیعی شهرستان یاد شده را بر عهده گرفته است محور فعالیت های خود را به جهت اهمیت منابع آبی در منطقه، آبخیزداری قرار داده است و تلاش می کند همراه با طرح های بیابان زدایی در حال اجرا با تکنیک های آبخیزداری آب مورد نیاز صنایع و مصرف خانوار شهرستان نایین را برطرف کند.
اصلاح بندهای آبی و خاکی و حفر چاه:  رییس اداره آب و فاضلاب شهری شهرستان نایین نیز در پاسخ به سوال خبرنگار اصفهان امروز بزرگترین مشکل آب شهرستان را وابستگی به منابع آبی استان اعلام کرد و گفت: نایین در حالی به منابع آبی استان وابسته است که خود استان دچار بحران خشکسالی است و از این رو اداره آب و فاضلاب تلاش می کند آب مورد نیاز شهرستان را در داخل تامین کند.
حفریک چاه جدید دردویچر جنوب غرب نایین) یکی از طرح های تامین منابع آبی نایین است. حسن میر اذعان داشت: طرح های در حال اجرای اداره منابع طبیعی شهرستان در حوزه آبخیزداری نیز در تامین منابع آبی بسیار موثر است و سازمان آب و فاضلاب نیز در انتقال هر چه سریعتر آب حاصل از این طرح ها به مناطق شهری تلاش پیگیری دارد.
ظرفیت بالای منطقه غرب نایین برای آبخیزداری: کیوان لوکی نیز با اشاره به شرایط آب و هوایی مناسب و ۱۷۰ میلی متر بارندگی در منطقه غرب نایین گفت: این منطقه در شهرستان از ظرفیت بالایی برای طرح های آبخیزداری برخوردار است. رئیس منابع طبیعی شهرستان نایین اصلاح بندهای آبی و خاکی موجود در شهرستان مانند بند فوداز، بند سپرو، بندبلان در بخش مرکزی نایین را از طرح های در حال اجرای آبخیزداری این شهرستان بر شمرد و افزود: در صورتی که دولت در تامین اعتبار ین طرح ها حمایت کند همه آنها به زودی می توانند مورد بهره برداری قرار گیرند و آب مورد نیاز شهرهای موجود را تامین کنند.
کیلومتر15 جاده نایین-انارک، کانون بحران استان:  در نزدیکی شهر انارک رییس اداره منابع طبیعی اشاره ای به اطراف جاده کرد و گفت: این محور کانون بحران استان اصفهان محسوب می شود و یکی از خطرناکترین جاده های شهرستان است. لوکی فرسایش شدید خاک به دلیل هجوم سیلاب ها که خاک سبکی را به کنار جاده انتقال می دهند؛ دلیل اصلی بحران زا بودن این محور دانست و افزود: شدت خطر در این جاده به اندازه ای است که گاه حتی در روز نیز با شروع طوفان دید کافی برای رانندگی وجود ندارد و این خود عامل بسیاری از تصادفات شده است. این کارشناس منابع طبیعی با اشاره به طرح های بیابان زدایی شهرستان نایین گفت: در این محور در هر هکتار ۱۵۰ اصله نهال کاشته شده است که نزدیک به ۹۰ درصد این نهال ها خوشبختانه سبز هستند و تا حدودی وضعیت برای جلوگیری از بلند شدن شن و ماسه بهبود یافته است؛ البته باید سیلاب ها در بالادست جاده نیز مهار شوند تا مشکل به طوری کلی برطرف شود.
سد دره انجیر، امید مردم بخش انارک: نرسیده به انار ک جاده جداگانه ای رو به سوی مرتفع ترین زمین های این منطقه دارد؛ زمین هایی که ما را به بزرگترین کوه انارک یعنی دره انجیر می رساند. کوه هایی که دره ای از بادام های کوهی را احاطه و یک محیط بکر و تماشایی را دل کویر خلق کرده اند. پیش از این نیز در همین منطقه یک سد خاکی احداث شده بود که با گذشت زمان این سد دچار فرسودگی شد و از طرفی تغییرات محیطی منطقه نیز باعث شده است نتواند سیلاب هایی که از کوه سرازیر می شوند را مهار کند. بدین ترتیب آب بیش از آنکه در سد ذخیره شود به هدر رفته است. اکنون با بررسی های مهندسی صورت گرفته به فاصله چند صد متر بالاترودریک گلوگاه مناسب، سد جدید دره انجیر احداث شده است که دسترسی به آن کار آسانی نیست و عملیات جاده سازی و خاکبرداری آن با دشواری بسیار انجام شده است. رئیس منابع طبیعی شهرستان نایین ارتفاع این سد را ۱۰ متر، طول سر ریز آن را ۱۲ متر و طول بال ها را۳۶ متر اعلام کرد و افزود: بخشی از عملیات خاک برداری وتسطیح باقی مانده است که آن هم به دلیل کمبود امکانات و نداشتن ماشین آلات تا به حال به تعویق افتاده است و برای اجرای روکش سد نیز با مشکل تامین اعتبار مواجه هستیم.
کیوان لوکی ظرفیت سد را بیش از ۵۰ هزار متر مربع تخمین  زد و گفت هنوز ارزیابی دقیقی از ظرفیت سد به دست نیامده است اما این سد با دو بار آبگیری در طول سال می تواند انارک را از وابستگی به آب نایین که اکنون هر روز با تانکر این آب به انارک انتقال می یابد نجات دهد و این سد، امید مردم انارک برای رفع مشکل کم آبی است.
در تامین اعتبار با مشکل مواجه هستیم
رییس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان نایین با اشاره به حمایت های اداره کل مدیریت بحران استانداری اصفهان در رفع چالش های آب و بیابان زدایی این شهرستان گفت: طرح سد دره انجیر بخش انارک از طرح های مدیریت بحران استان اصفهان بودجه آن نیز به وسیله این سازمان تامین شده است؛ اما اکنون در مرحله بهره برداری از این سد با مشکل تامین اعتبار مواجه هستیم. کیوان لوکی اذعان داشت: امسال به دلیل آنکه بودجه های مورد نیاز ادراه منابع طبیعی شهرستان تامین نشده است در اجرای طرح های مورد نظر دچار کمبود شده ایم؛ وی خواستار حمایت اداره کل مدیریت بحران استان برای تامین اعتبارات لازم شد تا این طرح و طرح های مشابه قبل ار آغاز بارندگی ها به بهره برداری برسند.
(سينا ایرانپور انارکی -آبان ماه 1391)