بیش از یک دهه است که باجه‌های بنزین به یکی از کلافه کننده ترین بخش‌های زندگی روزمره مردم تبدیل شده است؛ صف‌های کش آمده در پمپ بنزین‌ها، کارت‌هایی که در شکاف دستگاه‌ها جا می‌مانند، بوق‌های ممتد خطای ارتباط و تراشه های کهنه ای که هر چند وقت یکبار می سوزند و صاحب ماشین را روانه دفاتر پلیس+۱۰ می‌کنند.
به گزارش پایگاه خبری عصر اصفهان:
حالا حرف از این است که این کارت های دردسرساز جمع شود و سهمیه روی همان کارت بانکی بیاید که مردم با آن نان و ماست روزانه شان را می خرند؛ ایده‌ای که بعد از مدت ها خاک خوردن در راهروهای دولتی، بالاخره به مرحله آزمایشی رسیده است. اما در حالی که خبر اجرای آزمایشی طرح انتقال سهمیه بنزین از کارت سوخت به کارت بانکی در پنج استان کشور منتشر شده، نام استان اصفهان در فهرست اعلام شده دیده نمی شود؛ ابهامی بزرگ درباره زمان و چرایی کنار گذاشته شدن یکی از راهبردی ترین کلان شهرهای مواصلاتی ایران از این چرخه آزمایشی؛ تصمیمی که نشان می‌دهد سیاستگذار ترجیح داده سنجش این جابه جایی حساس را در جغرافیایی محدود تر بیازماید و دستِ کم در فاز نخست، از مواجهه با پیچیدگی های توزیع سوخت، ترافیک ترانزیتی سنگین و شبکه به‌هم پیوسته شهرهای اقماری اصفهان فاصله بگیرد؛ رویکردی گزینشی که این پرسش کارشناسی را پیش می کشد که چرا کلان شهری با بالاترین حجم تردد بین استانی و صدها جایگاه سوخت فعال، خارج از دایره پایلوتِ سیستمی جا مانده که دیر یا زود سرنوشت توزیع سوخت کشور را دگرگون خواهد کرد.
اصفهان در شهرهای پایلوت نیست
به گفته رضا نواز، سخنگوی صنف جایگاه داران سوخت، قرار است این جابه جایی اول در پنج استان محک بخورد: البرز، قم، قزوین، سمنان و همدان؛ شهری در کنار شهر دیگر، کمربندی آرام دور پایتخت اما در میان این نام‌ها، رد پایی از اصفهان نیست؛ استانی پهناور با صدها هزار خودروی بومی و مسافر که روز و شب در جاده‌هایش می‌رانند. غیبت اصفهان یک تصمیم سرسری نیست؛ ترس از این است که اگر سیستمی که هنوز امتحانش را پس نداده در شلوغترین چهارراه جاده‌ای کشور از کار بیفتد، صف‌هایش تا کجا کشیده می شود.
آزمون در آرامش؛ گریز از شهرهای شلوغ
پشت این طرح، وزارت امور اقتصادی و دارایی ایستاده تا با بندهای جاخوش کرده در قانون بودجه، حساب و کتاب سهمیه ها را یک کاسه کند. قرار است سهمیه بنزین به جای چیپ پلاستیکی کارت سوخت، روی کدملی و کارت‌های بانکی صاحب خودرو بنشیند و پای نازل، بعد از زدن بنزین و کشیدن کارت شتاب، پول لیترها کم شود.
اما انتخاب این پنج استان بی‌دلیل نیست؛ مسئولان دست روی مناطقی گذاشته اند که اگر سیستم به هر دلیلی قفل کرد، کنترل بحران ساده تر باشد. البرز و قزوین و قم هرچند رفت وآمد زیادی دارند، اما شبکه توزیعشان به گره خوردگی و ابعاد اصفهان نمی رسد.
اصفهان گلوگاه رفت وآمد کشور است؛ استانی با هزاران کارگر و کارمند که هر روز بین شهرهای اقماری مثل شاهین شهر، نجف‌آباد و فولادشهر در رفت وآمدند و خودروهایی که از جنوب و غرب می‌آیند تا به مرکز برسند. کافی است دستگاه پوز بانکی چند دقیقه در ساعات شلوغی سر ناسازگاری بگذارد و قطع شود؛ آن وقت یک پمپ بنزین در چشم به‌هم زدنی قفل می شود و ترافیکش خیابان‌های شهر را به هم می ریزد. برای همین، آزمون و خطا در شهری با این حجم از تردد، ریسکی است که کمتر مدیری شجاعت پذیرفتنش را دارد.
وقتی سیستم قطع می‌شود
سخنگوی صنف جایگاه داران سوخت گفته بعد از چند ماه آیین‌نامه نویسی و تست‌های کوچک روی یکی دو پمپ بنزین، حالا نوبت استان‌ها شده است. با این همه، جایگاه داران خوب می دانند کار با دستگاه‌های شتاب در شلوغی عصرها چه مکافاتی دارد.
کارت سوخت قدیمی، با همه عیب و ایرادش، دستِ کم بدون اینترنت هم بنزین تحویل می داد و کار مردم راه می‌افتاد؛ اما کارت بانکی برای هر استعلام سهمیه و کسر ریالی، چشم به راه خط اینترنت و شبکه شتاب است. در جاده‌های کویری اصفهان، از نایین و انارک تا کوه‌های سمیرم، پریدن آنتن اتفاق تازه‌ای نیست. در چنین وضعیتی، اگر ارتباط قطع شود چه کسی پاسخگوی راننده‌ای است که با باک خالی وسط جاده مانده؟ به نظر می رسد ترس از همین نقص‌های فنی است که پایلوت را فعلاً از جغرافیای بزرگ اصفهان دور نگه داشته است.
شایعه‌هایی که زود جان می گیرند
در این میان موضوع فقط کابل و سیستم بانکی نیست؛ در دل جامعه، دست زدن به نازل بنزین همیشه یک اضطراب پنهان به همراه دارد. هر تغییر کوچک، مردم را نگران گرانی تازه یا کم شدن از همان سهمیه ماهانه می‌کند؛ به خصوص در اصفهان که مردمش سال‌ها است زیر فشار مشکلات اقتصادی و خشکی زاینده رود و آلودگی هوا صبوری کرده‌اند و دلنگرانیهایشان بیش از هر جای دیگری ملموس است؛ راننده‌ای که خودروی وکالتی خریده و سندش قطعی نشده، جوانی که با ماشین پدرش در اسنپ و تپسی خرج خانواده را درمی‌آورد، یا آن راننده‌ای که به هر دلیلی هنوز حساب بانکی اش درست تعریف نشده، هر روز از خودشان می پرسند با این کارت‌ها چه بر سر سهمیه شان می‌آید. تا وقتی پاسخ سرراست و شفافی برای این دلهره‌ها پیدا نشود، مسئولان ترجیح می دهند شهرهای پرچالش را از دایره این طرح‌ها دور نگه دارند.
فراتر از یک تاخیر اداری
شاید برای رانندگان اصفهانی ندیدن نام استانشان در این فهرست به معنای آسودگی موقت از گیج شدن در پمپ بنزین‌ها باشد، اما واقعیت این است که این بی خبری، همان شیوه کهنه تصمیم گیری از بالا به پایین را به یاد می‌آورد در حالی که جایگاه داران، رانندگان و مردم عادی حق دارند سر در بیاورند که این ماجرا قرار است چه سرانجامی داشته باشد. بنزین با کارت بانکی شاید روی مانیتورها شیک و بی دردسر به نظر برسد، اما تا وقتی مردم به چشم خود نبینند که کارشان در پمپ بنزین بدون معطلی و استرس راه می‌افتد، نازل‌ها همچنان با همان شک و تردیدهای همیشگی به دست باک‌ها سپرده می شوند.
28 مهر 1405 - 1:30 ب.ظ