امروز: سه شنبه 21 مرداد 1399 برابر با 11 آگوست 2020

چهارشنبه, 19 دی 1397 00:05
 انارک نیوز: برگزیدگان جایزه دوسالانه کتاب اصفهان تقدیر شدند 
گزارشی از وضعیت نشر اصفهان/ انصاری: حال چاپ کتاب در اصفهان خوب است 
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان اصفهان گفت: در 9 ماهه ابتدای سال جاری 1312 عنوان کتاب مجوز گرفتند که بسیاری از آن‌ها، چاپ اولی هستند و این نشان‌دهنده رشد در بخش نویسندگی است.
به گزارش خبرگزاری فارس از اصفهان، حجت‌الاسلام محمدعلی انصاری در آیین اختتامیه بیست و چهارمین دوسالانه جایزه کتاب اصفهان اظهار کرد: یکی از افتخارات اصلی ما به‌ عنوان امت پیامبر اسلام (ص) این است که مبنای اصلی دین ما قرآن، اهل‌بیت، معرفت، دانش و علم است و همچنین کلید اصلی موفقیت انسان را معرفت بشری بیان می‌کند.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان اصفهان افزود: در دین اسلامْ دانش و علم جایگاه رفیعی دارد همان‌طوری که اولین وحی به پیامبر عظیم الشان اسلام (ص) با «اقراء» به معنی خواندن بوده است....
انصاری ادامه داد: اصفهان در بین استان‌های کشور یکی از استان‌های فعال و قابل‌قبول در حوزه کتاب و نشر است به‌طوری‌که 519 ناشر در اصفهان مجوز نشر دارند که از این تعداد 304 ناشر فعال هستند و این رقم برای استانی با جمعیتی بالغ‌بر 5 میلیون نفر، آمار بدی نیست و امیدواریم با رفع مشکلات پیش‌آمده در بحث کتاب، سایر ناشران هم فعال شوند.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان اصفهان اضافه کرد: حدود 400 ناشر متعلق به مرکز اصفهان و مابقی مربوط به شهرستان‌های این استان هستند که همه بخش‌ها باید در حوزه شهرستان‌ها نسبت به تقویت نشر اقدام کنند.
وی اشاره به فعالیت 128 مرکز کتاب‌فروشی در سطح استان اصفهان گفت: با توجه به مشکلات پیش‌آمده در حوزه کتاب، باید تلاش شود کتاب و کتاب‌خوانی در سطح شهرستان‌ها رشد بیشتری کرده و تحقق این امر جزو هدف‌گذاری مسوولان مربوطه باشد.
حال خوب چاپ کتاب در اصفهان: انصاری با تشریح وضعیت چاپ کتاب در استان اصفهان عنوان کرد: در سال گذشته 2014 مجوز چاپ کتاب صادرشده است، همچنین در 9 ماهه ابتدای سال جاری 1312 عنوان کتاب مجوز گرفتند که بسیاری از آن‌ها، چاپ اولی هستند و این نشان‌دهنده رشد در بخش نویسندگی است.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان اصفهان در پایان با اشاره به آثار ارسال‌شده در جشنواره بیست و چهارمین دوسالانه جایزه کتاب اصفهان اذعان داشت: 825 اثر به جشنواره ارسال‌شده است که از این تعداد 14 اثر به‌عنوان شایسته تقدیر، 11 اثر برگزیده و 10 اثر در حوزه‌های دیگر همچون تصویرگری و طراحی جلد انتخاب‌شده است.
اصفهان پیشتاز در نگاه به صاحبان قلم: در ادامه این مراسم حسینی پور با اشاره به سابقه فرهنگی و تمدنی اصفهان در حوزه‌های مختلف بیان داشت: هنر اصفهان و به‌خصوص میراث مکتوب آن زینت‌بخش بسیاری از موزه‌های داخلی و خارجی است که می‌توان شاهد این هنرنمایی در دوره معاصر بود.
مدیرعامل موسسه خانه کتاب ادامه داد: جایزه کتاب اصفهان پس از 24 دوره برگزاری، جزء باسابقه‌ترین جوایز کتاب در سطح استان‌های کشور است که این، نشان از پیشتازی اصفهان در نگاه به اهل‌قلم است و بر اساس آمار ارائه‌شده این انتظار از اصفهان می‌رود تا نگاه جدیدی به اهل‌قلم، ناشران، مترجمان و غیره داشته باشد.
وی در ادامه تصریح کرد: دبیرخانه جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران به‌عنوان مرجع داوری جوایز کتاب شناخته می‌شود که در طول سال آثار زیادی را مورد ارزیابی قرار می‌دهد که مهم‌ترین آن، جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران و جایزه جهانی کتاب سال است که بیش از 540 داور در طول سال با دبیرخانه جایزه کتاب سال همکاری می‌کنند.
حسینی پور اذعان کرد: با قرار دادن این ظرفیت علمی در اختیار استان‌ها، جوایز کتاب استانی هم مورد داوری این مرکز قرار گرفت و بیش از 800 اثر به دبیرخانه جایزه کتاب سال ارسال و پس از داوری برگزیدگان آن مشخص شدند.
مدیرعامل موسسه خانه کتاب با اشاره به حمایت‌های فصلی از کتابخانه‌ها گفت: در سال جاری 3 حمایت فصلی با عنوان «عیدانه»، «پاییزانه» و «زمستانه» از سوی موسسه خانه کتاب وجود داشته است که استان اصفهان پیشتاز در کشور بوده و نزدیک به 50 هزار نفر از استان اصفهان به این مرکز مراجعه کرده و بیش از 2 میلیارد تومان کتاب خریداری‌شده که 700 میلیون تومان آن یارانه‌ای است که وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در این 3 طرح در اختیار استان اصفهان قرار داده است و این نشان‌دهنده ایجاد کتاب‌فروشی و رونق کتاب‌خوانی از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است.
برگزیدگان جایزه دوسالانه کتاب اصفهان: در پایان این مراسم خادمان کتاب، افراد شایسته تقدیر، و برگزیدگان جشنواره معرفی شدند که به شرح زیر از آنان تقدیر شد: 
در بخش خادمین کتاب لوح تقدیر و تندیس جشنواره تقدیم شد به بهنام گرجی از چادگان، شهریار اسدی از سمیرم و محمدعلی ابراهیمی انارکی از نائین...
(۱۸:۴۰ - ۱۳۹۷/۱۰/۱۹کدخبر: ۱۳۹۷۱۰۱۹۰۰۱۱۷۱)
دوشنبه, 17 دی 1397 13:51
انارک نیوز: خاطره زیر از آقای کریم سهیلی از دبستان نخلک می باشد که برایتان تعریف می شود. 

چو پرده دار به شمشیر میزند همه را   /    کسی مقیم حریم حرم نخواهد ماند
یادمه کلاس چهارم بودیم معلمی داشتیم بنام حسین سخنگو رحمانی. ایشون سپاهی دانش بودند البته از اولین های سپاه دانش بودند. چون تازه انقلاب سفید شکل گرفته بود و اصل ششم آن سپاهی دانش بود که آقای سخنگو و عبدالعظیمی و مظاهری سه نفر سپاه دانش بودند که در مدرسه نخلک مشغول تدریس بودند. دشتکی هم تازه مدیر مدرسه شده بود. این آدم از چوپانان آمده بود نخلک.
به هر حال آقای سخنگو معلم کلاس چهارم بود آن سال، مرحوم دکتر هنرآموز پزشک درمانگاه بود. دوتا پسر داشت که یکی همکلاس ما بود و دیگری کلاس ششم بود. یکی از پسرهای دکتر که همکلاس ما بود داریوش نام داشت و پسر بزرگتر هوشنگ نام داشت. یادمه که دکتر براشون دوتا دوچرخه خریده بود و ما چقدر حسرت می خوردیم که آنها دوچرخه دارند و ما نداریم.
خلاصه یک سال نخلک تحصیل کردند و چون پسر بزرگتر دبیرستانی شده بود ازنخلک رفتند. اون سال جشن تاجگذاری شاه بود و قرار بود که جشن و رژه برگزار بشود و این بهانه ای بود که دانش آموزان را وادار کنند که رژه یاد بگیرند. چندین روز و هفته این سه نفر آموزش بچه ها را به عهده گرفتند و زیرپوش سبز و شورت سفید و جوراب قرمز به رنگ پرچم ایران برای بچه ها تهیه شد و هرکدام هم یک پرچم کوچک سه رنگ در دست داشتیم. تا این اواخر پرچم را داشتم.
الغرض روز جشن فرارسید و دانش آموزان رژه رفتند، کارگران با لباس کار و کلاه معدنی رژه رفتند و کلی شیرینی که تا آنروز رنگش راهم ندیده بودیم توزیع شد واز خوردنش چه کیفی می کردیم. آخه خیلی خوشمزه بود. شبها هم در سالن مدرسه نمایش برپا بود و تئاتر اجرا می شد و جمله آخرش هم این بود: از مکافات عمل غافل مشو   /   گندم از گندم بروید جو ز جو
من معنی این بیت را نمی فهمیدم و بعدها به معنی این جمله پی بردم. خلاصه این رویداد و رژه خاطره خوشی برایم باقی‌مانده که حس خوبی از یادآوری آن به من دست می ده. یکی از همکلاسیهای ما عبدالرضا داوودی بود که صدای بسیار خوبی داشت و آقای سخنگو هم زنگهای انشا حکم می کرد که بخواند و چهاربیتی های چوپانانی را می خواند. هنوز صدای این دوست سال های دور تو گوشم هست و صد حیف که وقتی از کلاس ششم فارغ شدیم و رفتیم دبیرستان این بچه گم شد و هنوز هیچکس از سرنوشت این بچه خبری نداره. خدا میدونه چقدر دلم براش تنگ شده، مادرش هم بدلیل سرطان در همون سالها از دنیا رفت.
همکلاسی های من عبارت بودند از رمضان مرادی. میر عبدالکریم فاطمی، منوچهر سهیلی، محمد صالحی، غلامحسین مظفری، داریوش بلوچی، داریوش هنرآموز و دخترها که ذکر اسمشان ضروری نیست و شاید راضی نباشند. خلاصه روزهای خوب و خوشی بود.
این آقای سخنگو اخلاقش بد نبود ولی یک شلاق داشت که کف دستهای ما از ضرب شلاق این آقا کبود می شد ولی خوشایند بود اما اگر خطاکار هم بودیم از دست دشتکی کتک می خوردیم که حس خوبی نداشت. هرچند کتک خوردن حس خوبی نداره، ولی دشتکی خیلی عقده ای بود و چنان می زد که انگار دشمن خونیش بودیم خدا ازش نگذره.
(16 دی 97)
یکشنبه, 16 دی 1397 22:24

انارک نیوز: (سروده‌ی عارف قزوینی) 
هنگام می و فصل گل و گشت چمن شد / دربار بهاری خالی از زاغ و زغن شد 
از ابر کرم خطهٔ ری رشک ختن شد / دلتنگ چو من مرغ قفس بهر وطن شد 
چه کج‌رفتاری ای چرخ / چه بدکرداری ای چرخ / سر کین داری ای چرخ / نه دین داری، نه آیین داری ای چرخ 

از خون جوانان وطن لاله دمیده / از ماتم سرو قدشان سرو خمیده
در سایه گل بلبل از این غصه خزیده / گل نیز چو من در غمشان جامه دریده
چه کج‌رفتاری ای چرخ / چه بدکرداری ای چرخ / سر کین داری ای چرخ / نه دین داری، نه آیین داری ای چرخ

خوابند وکیلان و خرابند وزیران / بردند به سرقت همه سیم و زر ایران
ما را نگذارند به یک خانهٔ ویران / یارب بستان داد فقیران ز امیران
چه کج‌رفتاری ای چرخ / چه بدکرداری ای چرخ / سر کین داری ای چرخ / نه دین داری، نه آیین داری ای چرخ

از اشک همه روی زمین زیر و زبر کن / مشتی گرت از خاک وطن هست به سر کن
غیرت کن و اندیشه ایام بتر کن / اندر جلو تیر عدو، سینه سپر کن
چه کج‌رفتاری ای چرخ / چه بدکرداری ای چرخ / سر کین داری ای چرخ / نه دین داری، نه آیین داری ای چرخ

از دست عدو نالهٔ من از سر درد است / اندیشه هر آن‌کس کند از مرگ، نه مرد است
جان بازی عشاق، نه چون بازی نرد است / مردی اگرت هست، کنون وقت نبرد است
چه کج‌رفتاری ای چرخ / چه بدکرداری ای چرخ / سر کین داری ای چرخ / نه دین داری، نه آیین داری ای چرخ

عارف ز ازل تکیه بر ایام نداده است / جز جام، به کس‌دست، چو خیام نداده است
دل جز به سر زلف دلارام نداده است / صد زندگی ننگ به یک نام نداده است
چه کج‌رفتاری ای چرخ / چه بدکرداری ای چرخ / سر کین داری ای چرخ / نه دین داری، نه آیین داری ای چرخ

شنبه, 15 دی 1397 19:14

انارک نیوز: آقای سید کمال فاطمی محمدی مدیر دبیرستان شهید مطهری انارک، امروز 15 دی ماه 1397 از آسفالت محوطه خاکی، مشکل دار بودن دیوارهای پیرامون آن و بخاری های نفتی می گویند.
ابتدا پیام آقای سید کمال فاطمی محمدی مدیر دبیرستان شهید مطهری پس از آسفالت هفته پیش محوطه دبیرستان در زیر آمده است. 
حیاط دبیرستان شهید مطهری خاکی بود و دانش آموزان در یک محیط غیر بهداشتی و کثیف زنگ تفریح را سپری می کردند و حال با تلاش مسئولین بزرگوار زمین حیاط دبیرستان آسفالت شده است. 
به همین منظور اینجانب سید کمال فاطمی محمدی از طرف خود و دانش آموزان این دبیرستان از زحمات و پیگیری های فرماندار محترم شهرستان نایین جناب آقای جمالی، بخشدار گرانقدر، مردمی و دلسوز برادر تاجمیری، جناب آقای مهندس امینی مدیرعامل کارخانه آسفالت سازی، برادر گرامی رجب شفیعی که بخاطر عارضه ی قلبی در بستر بیماری هستند و شفای عاجل ایشان را از خداوند منان خواهانیم و همچنین کارمندان عزیز و دلسوز شهرداری مخصوصا آقای ثابتی و آقای خلیل زاده و .... ، شورای شهر انارک، برادر گرانقدر جناب آقای مهندس حمید رحیم پور که از ابتدا مثل یک برادر در انعکاس اخبار این دبیرستان در کنار ما بودند و تمامی عزیزانی که شاید اسم آنها از قلم افتاده باشد صمیمانه تشکر می نمایم گر چه زبان از بیان اَجر اینگونه خدمات قاصر است. 

آقای سید کمال فاطمی محمدی در ادامه اظهار نمودند: قسمتی از دیوارهای دور این مدرسه در حال فروریزی است و احتمال خطر جانی آن بالاست.
همچنین سیستم گرمایش آموزشگاه بخاری نفتی است که متاسفانه پرخطر می باشد و امیدوارم خیّرین عزیزی که می‌خواهند باقی الصالحات برای آینده خود ذخیره نمایند و مسئولین محترمی که در حوزه کاری خود امکان خدمت رسانی به مکانهای آموزشی را دارند، خدمت به این آموزشگاه را در اولویت قرار دهند تا خدای ناکرده شاهد حوادث ناگواری چون اتفاقاتی که در کردستان و زاهدان قلب ملت را جریحه دار نمود، نباشیم.

از توضیحات ایشان و همکاری تمام عزیزانی که باعث این حرکت در محیط فرهنگی گردیدند، کمال تشکر را داریم و امیدواریم دیگر مسئولین نیز مسائل و مشکلات حوزه خود را در اختیار ما قرار دهند تا اهالی محترم و انارک دوستان را در جریان آن قرار دهیم.

چهارشنبه, 12 دی 1397 13:39
انارک نیوز: بخاری‌های نفتی مدارس اصفهان با اجرای طرح استانداردسازی کاهش یافت 
مدیرکل نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس استان اصفهان گفت: با شروع طرح استانداردسازی سیستم‌های گرمایشی در استان از سال ۹۲ تا کنون فقط ۲۷۶ کلاس دیگر نیاز به استانداردسازی سیستم گرمایشی دارد و ۹۲۴ کلاس درس در استان استانداردسازی شده است. 
سید مهدی میربد در گفت‌وگو با خبرنگار ایمنا با اشاره به اینکه گرمایش ۲۷۶ کلاس درس استان اصفهان با بخاری نفتی استاندارد انجام می‌شود، اظهار کرد: تا قبل از طرح استاندارد سازی سیستم‌های گرمایشی مدارس، در استان حدود یک هزار و ۲۰۰ کلاس با بخاری نفتی زمستان خود را سپری می‌کردند.
وی افزود: با شروع طرح استاندارد سازی سیستم‌های گرمایشی در استان از سال ۹۲ تا کنون فقط ۲۷۶ کلاس دیگر نیاز به استانداردسازی سیستم گرمایشی دارد و ۹۲۴ کلاس درس در استان استانداردسازی شده است.
مدیرکل نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس استان اصفهان با تاکید اینکه برخی از مناطق استان هنوز گازکشی نشده است، ادامه داد: بسیاری از ۲۷۶ کلاس مناطق محروم از گاز مانند خوروبیابانک، سمیرم، فریدونشهر، انارک نائین، چادگان و بوئین میاندشت را به بخاری‌های برقی تشعشعی مجهز کردیم.
وی تصریح کرد: مدیران مدارس در برخی از مناطقی که گازکشی نشده، به دلیل تأمین نشدن هزینه‌های برق در مدارس بخاری‌های برقی تشعشعی را کنار گذاشته و دوباره از بخاری‌های نفتی استفاده می‌کنند.
میربد گفت: کمپینی به اسم "همه برپا" با شعار کلاس گرم، مدرسه امن با هدف جذب مشارکت بیشتر خیرین در تأمین سیستم‌های گرمایشی استاندارد برای مدارس سراسر کشور توسط جامعه خیرین مدرسه ساز کشور راه اندازی شده است.
(۱۲ دی ۱۳۹۷ - ۱۲:۴۳ - کد خبر: 363349)
سه شنبه, 11 دی 1397 23:14
انارک نیوز: امروز سه شنبه 11 دی ماه 97، حرکت زیبا و فراموش ناشدنی آسفالت محوطه دبیرستان شهید مطهری انارک با کمک دانش آموزان انجام شد. 
با تلاش جناب آقای  مهندس تاجمیری بخشدار محترم انارک، آسفالت مورد نیاز تهیه و عملیات  آسفالت ریزی توسط نیرو های خدوم شهرداری انارک صورت گرفت. همکاری دانش آموزان با شهرداری و پیگیری های مکرر جناب آقای فاطمی مدیر دبیرستان شهید مطهری انارک قابل تقدیر می باشد. 
قابل ذکر است که زیر سازی محوطه دبیرستان شهید مطهری انارک دیروز انجام گرفت و امروز آسفالت شد. 
انارک نیوز  تبریک و تشکر ویژه خود را خدمت بخشدار، شهردار، نیروهای خدوم شهرداری همچنین مدیر دبیرستان و دانش آموزان آن تقدیم می دارد و امید است این همکاری و حرکات خداپسندانه و در جهت رفاه مردم ادامه یابد.

جمعه, 07 دی 1397 12:10
 انارک نیوز: حکیم شمس الدین محمد بن بهاءالدین حافظ شیرازی، شاعری است که به اندازه سایر حکیمان نامدار تاریخ ادب پارسی، صاحب مقام عالی حکمت و فاتح قله‌های بلند معرفت و کمال انسانی است.پس از گذشت هفت قرن از روزگار حیات مبارک حافظ؛ اوهمچنان زبان ناطق آفتاب و«لسان الشمس» در دولت بیدار زبان و فرهنگ ایران است.

از کران تا به کران؛ شعر او را چنان حشمتی است که در گرانش سحرانگیز و پر رونق ابیاتش، دلهای صاحبدلان فرزانه و ابنای رنج دیده در هر زمانه، همچون حکایت شمع و پروانه،مستانه در مدار آن سرگردان هستند.

سرود مجلست اکنون فلک به رقص آرد

که شعر حافظ شیرین سخن ترانه توست

حکیم در خانه ارباب بی مروّت دهر، مبتلا به دردهای کهن و تکرار شونده تاریخ تمدن انسانی است. استبداد، جنگ، بی عدالتی، فقر، جهل، تحجّر، تزویر و جامه ازرق؛ از جمله فروبستگی‌های کار جهان در دیده ژرف بینو نیک خواهاین مصلح شیرازی است.

او پیش از آنکه به عشق ورزیدن، شهره شهرها باشد، مشهور خوبان در کوی رندان عالم سوز است و هیچ منجّم را یارای شناختن کوکب بخت بلند و شدت جاذبه طالع اشعارمسیحایی و روح انگیزش نیست.

تو خود چه لعبتی ای شهسوار شیرین کار

که توسنی چو فلک، رام تازیانه تو است

در اندرون این مرد خسته دل اما ندای آزادی، فریاد و آرزوی رهایی از دیار محنت آبادو ضرورت حذر از این عروس هزار داماد است که با منادای شکافتن سقف افلاک و در انداختن طرحی نو بر خانه ارباب بی مروّت دهر و اجتماعات انسانی، منظوم گردیده.

حافظ حکیم است؛ زیرا جان مستور در شعر او یک روح تمام عیار سیاسی و آرمانی دارد که از فراز و فرودهای تاریخی و انقلاب زمانه، حافظه کهنه چرخ و اصول بی فتوت فلک را می خواند و تو را از وقایع تلخ و راستین جهان، آگاه می سازد.

ز انقلاب زمانه عجب مدار که چرخ

از این فسانه هزاران هزار دارد یاد

قدح به شرط ادب گیر زان که ترکیبش

ز کاسه سر جمشید و بهمن است و قباد

که آگه است که کاووس و کی کجا رفتند

که واقف است که چون رفت تخت جم بر باد

ز حسرت لب شیرین هنوز می‌بینم

که لاله می‌دمد از خون دیده فرهاد

مگر که لاله بدانست بی‌وفایی دهر

که تا بزاد و بشد جام می ز کف ننهاد

بیا بیا که زمانی ز می خراب شویم

مگر رسیم به گنجی در این خراب آباد

یأس حافظ امّا آمیخته با احساس است و احساس او آمیخته با امید به فرجامی روشن، برای فرداست. در مطمح نظر و بشارت کرشمه لطفش؛ انسان، بلند نظر و شاهبازی سدره نشین است که سزاواری نشیمن در مدینه ای فاضله چون سرای رضوان داردو چون نیک بنگری، از امعان نظر در اندیشه بلند و فلسفه واقعگرایانه نهفته در یکایک غزل‌های خواجه، شهادت و فریاد قدسیان سماوات به گوش جان می آید که دیوان او در بر دارنده همتی است که با نیروی انفاس سحرخیزان درمی آمیزد، بدرقه راه می گردد و تو را به رهایی از بند غم ایّام، رجای واثق می بخشد.

رسید مژده که ایام غم نخواهد ماند

چنان نماند چنین نیز هم نخواهد ماند

کتیبه قرن یازدهم هجری به خط محمد حسن کشمیری

این دیباچه موجز امّا آغازی است بر تصحیح تازه‌ای از دیوان خواجه حافظ شیرازی که همراستا با تصحیح دیوان اشعار شاعر بزرگ و گمنام معاصر او«مولانا درویش ناصر بخارایی» به تدریج توسط نگارنده حقیر این سطور به صورت روزمره در حال انجام است.

بحمد الله و المنه، از آنجا که از دیوان قضا، سعادت یافتن دیوان‌های بسیار کهن و نزدیک به زمان حیات شاعران فوق الذکر را یافته ام و به زودی با پایمردی و مساعی جمیله جوانمردان فرهیخته و نگهبانان میراث مکتوب میهنم؛ نسخ خطی مکتوم و منابع دسته اوّل تازه‌ای که بر جای مانده از گاه باستان است را نیز به سایر منابع ارزشمند قبلی، علاوه می کنم.

لذا عزم آن دارم تا به شکرانه این موهبت، پیش از نشر نهایی و کامل دواوین این هر دو شاعر فوق، تدریجاً بخش‌هایی از نتایج کار پر مشقت خویش را در مجله شریف اطلاعات هفتگی به زینت طبع، آراسته گردانم و به وجهی مستمر؛ هر ماهه مطالب، اشعار و نکاتی ارزنده از آن را که در بر دارنده مطالب تر و تازه و حواشی جذاب تاریخی، فرهنگی و ادبی است، به خوانندگان فرهیخته تقدیم

نمایم.

در خصوص آثار مقدّم و مشهوری چون تصحیح ارزشمند دیوان حافظ که توسط علامه میرزا محمد قزوینی و دکتر قاسم غنی به انجام رسیده و پس از گذشت

دهه‌های مدید،هنوز هم در زمره دیوان‌های کثیرالانتشار ادبی به شمار می آید، بسیاری از بزرگان، از جمله شادروان استاد ملک الشعرای بهار در کنار ذکر محاسن به معایب اساسی آن نیز با نگاهی ژرف و تیز بین نظر کرده و به ضرورت ایجاد یک تصحیح جدید با رعایت اسلوب‌های علمی تأکید وافر فرموده اند.

استاد در مقاله ای با عنوان «شعر‌های دخیل در دیوان حافظ» که در شهریور ۱۳۲۳ در شماره دهم از «مجله آینده» تقریر کردند(همچنین صفحه ۲۸۷ مجلد اول کتاب بهار و ادب فارسی به کوشش محمد گلبن تهران ۱۳۵۳)، با بیان فضولی‌ها و دخالت‌های کاتبین در اشعار بزرگان، ایرادات و اشتباهاتی را در نسخه اساس مصححان مذکور گوشزد کرده اند و ضمن استدلال در باب اشتباه بودن برخی کتابت‌ها و ترجیحات علمای مصحح، می فرمایند:

«و نظیر این موارد[اشتباهات] در کتاب مذکور کم نیست و حق بود که در حواشی همان نسخه، استادان محترم در این ابواب اظهار نظر می فرمودند یا در پایان نسخه، تعلیقاتی دربار نسخه بدل‌ها علاوه می نمودند.»

بعدها مصححان و حافظ پژوهان بزرگ و نام آشنایی چون مرحوم دکتر پرویز ناتل خانلری، زنده یاد جلالی نایینی و دکتر نذیر احمد و در سالیان اخیر استاد بها الدین خرمشاهی، مبادرت به انجام توصیه زنده یاد ملک الشعرای بهار کردند، ولی کتب این بزرگان همچنان دارای نواقص، اشتباهات و رسوخ ابیات و غزلیّاتی از سایر شعرای معاصر یا متقدّم بر حافظ شیرازی است.

تسلط نگارنده این سطور به احوال شاعران بزرگ قرن هشتم هجری همچون خواجه سلمان ساوجی و مولانا ناصر بخارایی و تأثیر و ثأثرات متقابل فراوان معنوی ایشان بر یکدیگر، همچنین کشف اتفاقی نسخ خطی کهن و مغفول از دیوان حافظ در زمان جستجو برای یافتن دیوان ناصر در یکی از کتابخانه‌های قدیمی که به دلیل غفلت از سنه کتابت آن، تاکنون مورد تصحیح و توجه قرار نگرفته است؛مرا برا آن داشت تا با نیّت خدمت به ساحت مقدس زبان و فرهنگ سرزمین نیاکانم، به جای یک نشستن و رکود باطل، به راه عشق رفته وبه قدر وسع در این طریق همایون بکوشم.

لازم به ذکر است که این نگارنده حقیر، خود به نیکی بر بضاعت مزجات خویش واقف است و با وجود دانستن صنعت نخل بندی، آیین کاربست آن را در بوستان و عرصه جولانگاه سیمرغ نمی داند. اما به اعتماد سعت اخلاق بزرگان و صاحبدلان، نخستین نامه از این دفتر را که اختصاص به تصحیح غزل مشهورخواجه حافظ با مطلع «دل می رود ز دستم صاحبدلان خدا را» به روزنامه اطلاعات ارمغان داشته و امید به قبول آن در مطمح نظر پر شرف مخاطبان فرهیخته آن دارد.

صرف نظر از تصحیح به عمل آمده از این شعر که با بررسی دقیق و تطبیق پنج نسخه اصیل بسیار نزدیک به زمان حیات شاعر و مربوط به نیمه اول قرن نهم هجری،به عنوان نسخ اساس به انجام رسیده و در کنار آن به عنوان منابع دست دوم، بیش از بیست و پنج جلد نسخه خطی مؤخر مکتوب در قرون بعد و همچنین دیوان‌های چاپ سنگی نسبتاً قدیمی و مطبوعه در شهرهای دهلی، مسکو و قاهره در کار تصحیح، مورد بهره قرار گرفته اند و توضیحات خاص هر بیت در تصحیح غزل با در نظر داشتن جمیع منابع مذکور، در ذیل آن ذکر گردیده است، ولی به دلیل فقدان منابع تاریخی مستند و اطلاعات پراکنده و نامنسجم موجود در تذکره‌ها از احوال حافظ،در خصوص شأن و پس زمینه دقیق تاریخی سرایش این شعر، بین شارحان و حافظ پژوهان جدید و قدیم اتفاق نظر وجود ندارد.

برخی آن را مربوط به دوران قبل از فتح شیراز توسط شاه شجاع در ذیقعده ۷۶۷ هجری و زمان استیلای حاکم ستمگر و خونریز شاه محمود می دانند و برخی، کشتی شکسته شیراز را مربوط به دوران طوفان قهر و ستم امیرمبارزالدین محمد بن مظفر پنداشته اند. هر چند نمی توان به ضرس قاطع هر یک از این دیدگاه‌ها را تأیید و مخاطبین خاص ابیات آن را تعیین کرد، امّا پوشیده نخواهد بود که این غزل دارای یک پیام مستور سیاسی در دوران اختناق و حزن و نومیدی عمیق اجتماعی است و «یار آشنای حافظ » که به واسطه برخاستن باد شرطه، دل در گرو دیدار مجدد او دارد؛ملکی مهجورو دور افتاده به جز حاکم جبّار و مسلط وقت در شیراز است.

حاجت به ذکر نیست که این غزل، در زمره معروف‌ترین اشعار پر آوازه زبان پارسی است که کمتر کسی در میان ما از گذشته‌های دور تا به امروز آن را نخوانده و چند بیتی از آن را به خاطر نسپرده است. اهمیّت این غزل در فرهنگ سرزمین‌های فارس زبان تا آنجا است که بزرگترین هنرمندان ایرانی و تاجیک چون اساتید محمد رضا شجریان، شهرام ناظری، قربان علی اف و غیره، آن را در ترانه‌های بسیار شور انگیز به پرده تصنیف کشیده اند.

با این وصف، ابتدا تصحیح تازه ای را که توسط این حقیر به انجام رسیده است منعکس و سپس اشارتی تاریخی به دیدگاه‌های شاعران و ادبیان گمنامی می‌نمایم که در خصوص این غزل و کیفیت بیت دوم آن مشاعره‌ای خوش و شیوا داشته اند.

نسخه خطی نفیس زرنگار قرن دوازده،موزه متروپلیتان نیویورک.

غزل

دل می‌رود ز دستم صاحبدلان خدا را

دردا که راز پنهان خواهد شد آشکارا ۱

کشتی شکستگانیم، ای باد شرطه برخیز

باشد که بازبینیم آن یار آشنا را ۲

ده روزه مهر گردون افسانه است و افسون

نیکی به جای یاران فرصت شمار یارا ۳

در حلقه گل و مُل خوش خواند دوش بلبل

هات الصبوح هَیُّوا یا ایها السکارا ۴

آیینه سکندر جام می است بنگر

تا بر تو عرضه دارد احوال ملک دارا ۵

ای صاحب کرامت شکرانه سلامت

روزی تفقدی کن درویش بی نوا را

آسایش دو گیتی تفسیر این دو حرف است

با دوستان تلطّف با دشمنان مدارا ۶

در کوی نیک نامی ما را گذر ندادند

گر تو نمی‌پسندی تغییر کن قضا را ۷

آن تلخ وش که صوفی ام الخبائثش خواند

اشهی لنا و احلی من قبله العذارا ۸

هنگام تنگدستی در عیش کوش و مستی

کاین کیمیای هستی قارون کند گدا را ۹

سرکش مشو که چون شمع از غیرتت بسوزد

دلبر که در کف او موم است سنگ خارا ۱۰

خوبان پارسی گو بخشندگان عمرند

ساقی بده بشارت پیران پارسا را ۱۱

حافظ به خود نپوشید این خرقه می آلود

ای شیخ پاکدامن معذور دار ما را ۱۲

الف- توضیحات کلی :

نکته اول:

ترتیب و توالی ابیات این غزل منطبق با نسخه مجلس ششم بوده و نسخ کهن و اساس درجه اول مصحح، میشیگان اول، آلمان چهاردهم، مجالس دوم، پنجم و ششم هستند و سایر منابع، درجه دوم و تکمیلی به شمار می آیند. به عبارت دیگر صورت و ترتیب ابیات از کتابت نسخ اساس خارج نخواهد بود امّا سایر روایات متفاوت و مهم مندرج در سایر منابع درجه اول و دوم در بخش درپانویس اختصاصی هر بیت جهت قضاوت خوانندگان گرامی ذکر می گردد.

نکته دوم:

در برخی از منابع دست دوم و متأخر، بیت ذیل مشاهده گردید که به دلیل عدم وجود آن در نسخ اساس و متقدّم، از ورود آن به غزل اجتناب گردید:

گر مطرب حریفان این پارسی بخواند

در رقص و حالت آرد پیران پارسا را*

*- نسخه دهلی : «پیران با صفا را» است. مجلس اول: «در وجد و حالت آرد پیران پارسا را» است و سپهسالار شیرازی، فرانسه چهارم، موزه دوم، لندن اول و دوم و حاشیه آلمان چهاردهم: «دررقص و حالت آرد پیران پارسا را » کتابت گردیده.

نکته سوم:

سعدی ـ علیه رحمه ـ نیز با همین وزن و قافیه؛ غزلی دارد که بی شک استقبال یا عنایت به آن در مطمح نظر خواجه حافظ قرار داشته است. مطلع و چند بیت دیگر این غزل به شرح ذیل است و علاقه مندان می‌توانند صورت کامل آن را در کلیات شیخ اجل مطالعه نمایند:

مشتاقی و صبوری از حد گذشت ما را

گر تو شکیب داری طاقت نماند ما را

حال نیازمندی در وصف می‌نیاید

آن گه که بازگردی گوییم ماجرا را

یارب تو آشنا را مهلت ده و سلامت

چندانکه باز بیند، دیدار آشنا را …

نکته چهارم:

در آغاز دیوان خطی حافظ به شماره ۱۹۹ در کتابخانه شریف مدرسه سپهسالار تهران که در سنه ۹۱۷ هجری قمری توسط کاتبی به نام «اوحدی شیرازی» استنساخ گردیده و به عنوان منبع فرعی و درجه دوم تحت عنوان «سپهسالار شیرازی» در تصحیح جاری مورد بهره قرار دارد، مشاعره ای استدلالی در باب روایت «کشتی نسشتگان یا کشتی شکستگان» در نسخ حافظ به چشم

می خورد.

این مطلب در قالب پرسش منظوم فردی ادیب به نام تائبی شاعر و ادیبی دیگربه نام نثاری،با خطی متفاوت از دستخط کاتب دیوان که احتمالاً توسط مالک آن با وجهی خوش و خوانا نوشته شده است، در این کتاب جلب توجه می نماید. در اینجا پوشیده نخواهد بود که نگارنده ابیات، سراینده آنها نبوده و آنها را از نسخه ای دیگر بر روی کتاب خود، تقریر کرده است. زیرا در ذیل بیت آخر، او نام خود و زمان متأخر نوشتن این ابیات الحاقی را بدین وجه امضا کرده است:«الخط باقی و العمر فانی.حَرَّرَه الحاج مصطفی فی سنه ۱۱۹۷ غزه» ( حرف «د»،چهارمین حرف ابجد است و در اینجا احتمالاً به معنی ماه چهارم قمری یعنی ربیع الثانی است.)

مانند اکثر نسخ خطی، در سایر حواشی این ورق نیز افرادی دیگر در تواریخ و با خطوطی متفاوت مطالبی را نوشته و بر آن اسامی خویش را مهر کرده اند. در عین حال؛گزارش‌های نامستندی مبنی بر مشاهده این مشاعره در نسخ خطی دیگری نیز بر اینجانب کشف گردیده است. همچنین برخی این پرسش و پاسخ را منسوب به ناصرالدین شاه دانسته اند که بی شک وجود نسخهخطی سپهسالار ، خط بطلانی بر این داعیه به شمار می آید. زیرا تاریخ نوشتن ابیات الحاقی مذکور در آغاز آن، بر زمان تولد ناصرالدین شاه در ۱۲۴۷ قمری، تقدّمی پنجاه ساله دارد.

به همین ترتیب در کتاب «قواعد العرفاء و آداب الشعراء» تألیف نظام الدین تِرینی قندهاری پوشنجی که در سنه ۱۱۲۱ تألیف شده و امروزه نسخه تصحیح شده آن از انتشارات دانشگاه تهران قابل خریداری است. نویسنده حکایت موهومی را در خصوص غزل مورد بحث حافظ مطرح کرده که گویا مولانا عبد الرحمان جامی، شاعر وعارف بزرگ قرن نهم هجری، در باب اینکه در شعر خواجه حافظ کشتی شکستگان صحیح است یا کشتی نشستگان؛ از «روح حکیم سنایی» در عوالم غیبی و عرفانی پرسش کرده و به روح مذکورگفته است: «این چه معنی دارد که بعضی در عوضِ«شکستگانیم»،«نشستگانیم» می خوانند.

قول کیان اقرب اند(یعنی گفته چه افرادی به صحت نزدیک تر است، وجه آن را بفرمایید تا مفهوم گردد.) مطلع بیت مربوطه نیز که با بیت نخست نسخه سپهسالار شیرازی تفاوت‌هایی مختصر دارد، بدین وجه است : «پیک صبا به یک ره بر شهر او گذر کن…. بر حضرت سنایی از من رسان دعا را….».

در پاسخ به پرسش جامی؛ روح سنایی ابیات مورد بحث ما را با مطلع: «آمد نسیم لطفی از سوی دوست ما را…» به حضرت جامی ابراز می کند. در بطلان این حکایت؛ فارغ از جنبه‌های متافیزیکی و غیر قابل اثبات آن باید گفت که ابیات مربوطه کاملاً مبتنی بر یک تحلیل منطقی و مادی است و بر اصول فصاحت و بلاغت، منطق عقلی و احتمال استوار است،نه بر یک دانش بی‌حد و مرز و خارق العاده روحی. یعنی اگر کسی این حکایت را صحیح بپندارد؛ می بایست از روح حکیم سنایی، انتظار ارایه یک پاسخ منجز و قطعی داشته باشد، نه یک جواب احتمالی و ظنی.

در عین حال از این روایت خیالی هیچ اثری در کلیّات آثار و احوال عبدالرحمان جامی دیده نمی شود. با این وصف، احتمال اصالت روایت مندرج در نسخه شماره ۱۹۹کتابخانه سپهسالار، چیزی نزدیک به یقین است. پرسش کننده که تائبی خوش خصال نام دارد، سؤال خود را از «حضرت نثاری صاحب کمال» درباره شعر حافظ جویا می شود. از فصاحت و بلاغت مشهود در ابیّات پوشیده نخواهد بود که هر دو نفر،دوستانی دانشمند، فرهیخته و ادیب بوده اند که در کمال تأسف، جستجوی نگارنده این سطور در زمینه یافتن هویّت پرسشگر (تائبی) تا کنون بی نتیجه مانده ولی به تحقیق، سراینده ابیات مربوط به پاسخ، کسی نیست جز «نثاری تونی» متوفی به سال ۹۶۸ هجری که از ادیبان و شاعران مشهور قرن دهم خراسان بوده است.

در تذکره معتبر عرفات العاشقین وعرصات العارفین (نشر میراث مکتوب صفحه ۴۴۰۵ حرف نون متأخرین)که نویسنده آن، شاعر و ادیب عصر صفوی، تقی الدین محمد اوحدی حسینی دقاقی بلیانی (۹۷۳-۱۰۴۰ هجری قمری) است؛ درباره نثاری تونی آمده است که او «نثارگوهرپاش طریق ذوفنونی نثاری تونی، از شعرای مقرّرِ مشهِر زمان بوده، به فضیلت و کمال موصوف و به اخلاق حمیده معروف ». اهمیّت این سؤال و جواب اما در آن است که اثبات می کند حافظ پژوهی و تعمّق در ابیات و اشعار حافظ، از قرون کهن گذشته رواج داشته و نثاری تونی در سالهای قبل از ۹۶۸ هجری ـ یعنی حدود یکصد و پنجاه سال بعد از رحلت حافظ ـ در باب شعر خواجه اظهار نظر و استدلال کرده و در نهایت با درک پیچیدگی‌های رندانه مستور در کلام شمس الدین محمد شیرازی، به دلیل اینکه شخصیّت اشعار حافظ را چون ساز نی، دارای مفر می بیند، یعنی با گرفتن هر روزنه آن که محل فرار هواست، صدا و نوایی تازه از آن خارج می شود؛ با بی بضاعت دانستن اندیشه اش در بیت آخر، خود را در قرار دادن معنای منجّز و قاطع بر شعر حافظ صالح ندانسته است.

لازم به ذکر است که مرحوم دکتر قاسم غنی نیز نسخه خطی فوق الذکر در مدرسه سپهسالار را رؤیت و در صفحه ۲۴ کتاب «یادداشت درحواشی دیوان حافظ»، شعر نثاری تونی در این کتاب را منعکس فرموده اند که این خود بر اعتبار دلایل ما می افزاید. در پایان شرح کامل این مشاعره و سپس توضیحات اختصاصی ابیات تقدیم می گردد.

صفحه نخست نسخه قرن ۱۰ مدرسه سپهسالار

سؤال تائبی

پیک شمال یک ره در شهر تون گذرکن

وز حضــــرت نثـاری از من رسـان دعـا را

بعد از دعا بگویش کین بیت خواجه حافظ

هرچند نیست مشـکل، مشـکل شدست ما را

کشتی شکســــته‌هائیم ای باد شرطه برخــیز

شاید که باز بینیم دیدار آشــــــــــــنا را

بعضی شکسته خوانند برخی نشـسته گویند

هـرکس کنــد دلیـــلی، اثبــات مـدعـــــا را

قول صواب ازین دو، برگوی تا کدام است

تا مــدعــی نپـوید دیــــگــر ره خطــــا را

جواب حضرت نثاری به تائبی

آمد نســــــیم صبحی ازتائبی به یـاران

در گلشــن محبـّت گلهــــــا شــکــفت یارا

در بیت خواجه حافظ تفتیش کرده بودند

کشتی نشسته‌ها را کشتی شکسته‌ها را

کشتی نشسته خواندن از لطف نظم دوراست

هــرچنــد هســت معنی فی الجمـله این ادا را

لیکــن شــکســـته باید تا یار دور افتد

وانگــــاه باز جــویـــد دیدار آشنا را

یعنی شکسته جسم است، از روح دور مانده

وز نفخ صــــــــور جستن، آمرزه شد صفا را

از اهل معرفت هم قول صحیح دارم

کشتی شکسته خواندن این نظم دلگشا را

جایی که خواجه خود هم دارد چو نِی مفرّر

معنی قرار دادن خدمت نیست این گدا را

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

پی نویس ابیات :

۱-مجالس کهن دوم، پنجم و ششم: “دردا که درد پنهان” است. میشیگان اول، آلمان پنجم و چهاردهم، سپهسالار و مجالس سوم وشیرازی، موزه اول، قاهره، مسکو، دهلی، پرینستون، فرانسه اول و چهارم: ” دردا که راز پنهان “.

۲-صورت مبدأ از مجالس دوم، پنجم و ششم ،میشیگان و بلگراد است.مصرع نخست در آلمان پنجم، سپهسالار شیراز، موزه اول، قاهره، مسکو، دهلی: ” کشتی نشستگانیم ” و در مجلس شیرازی، آلمان چهاردهم و پرینستون، فرانسه اول: «کشتی نشسته ایم» و میشگان پنجم: «کشتی شکسته ایم» می باشد. در نسخه مسکو: «کشتی شکستگانیم ای باد شوق برخیز» به طبع سنگی رسیده است. مصرع دوم در آلمان پنجم و مجالس شیراز و سوم وسپهسالار شیرازی، دهلی، پرینستون:، فرانسه اول «دیدار آشنا را »است.همچنین مصرع دوم در آلمان چهاردهم و موزه اول، قاهره، مسکو، میشیگان پنجم، فرانسه چهارم: «آن یار آشنا را »است.

۳-مجالس اول و دوم و سوم ، فرانسه اول و چهارم: «ده روزه مهر گردون افسانه ای است افسون ». صورت مبدا از میشیگان اول، مجلس ششم و سپهسالار و مجلس شیرازی،آلمان چهاردهم، موزه اول، قاهره است.

۴-صورت مبدأ از مجلس کهن ششم، شرح سودی، آلمان پنجم و چهاردهم، فرانسه اول، میشیگان پنجم، پرینستون، لندن اول و دوم، موزه اول، مجالس اول و شیرازی، مسکو و دهلی و غیره است.«هات» که اصل آن «آت» امر از آتی بوده است و همزه به «ها» بدل شده است، به معنای «مرا بده، بمن ببخش» است.

هَیُّوا: حرف ندا برای مخاطب جمع است و به معنای«بیایید» است. ترجمه مصرع به پارسی چنین است: «به من می صبحگاهی بده، بیایید ای مخموران».

مجلس دوم، قاهره و کتب قزوینی و خانلری و سپهسالار شیرازی: “‌هات الصبوح هبّوا ” می باشد. که هُبّوا به معنای امری «بیدار شوید و بیاید» است.

دیوان احمد نذیر و جلالی نایینی:«هات الصبوح کأساً» تصحیح شده و خلخالی:«هات الصبوح هیّوا»است.

سپهسالار شیرازی:«فات الصبوح هبّوا» کتابت شده و آلمان چهاردهم نیز در هر دو وجه «هات» و «فات» که به معنای «فوت و از دست رفتن صبوح» می باشد، اشاره کرده اند.

میشیگان اول: «هات الصبوح حمرا» به معنای شراب سرخ صبحگاهی و مجلس پنجم:«هات الصبوح عفوا» کتابت شده است.

۵-مجلس ششم و مجالس اول، سوم و شیراز، میشیگان اول، پرینستون، موزه اول، فرانسه اول و چهارم،لندن اول، مسکو و دهلی: «جام جم است بنگر». صورت مبدأ از آلمان پنجم و چهاردهم، میششیگان پنجم، مجالس کهن دوم و پنجم،سپهسالار شیرازی، بلگراد و قاهره است. در موزه دوم: «جام خُمی است و بنگر»،به نظر می رسد که مرحوم خلخالی نیز در پانویس دیوان خود به «جام خُم» اشارت کرده اند.

۶-آلمان پنجم، مجلس و سپهسالار شیراز ، فرانسه اول و چهارم، پرینستون، مجالس اول و سوم، مسکو، موزه دوم، دهلی: «با دوستان مروّت»است. میشیگان اول و مجلس دوم: «با دوستان تعطّف» به معنای عطوفت کردن، کتابت شده است. لندن اول و میشیگان پنجم در مصرع نخست: «آرایش دو گیتی» و در مصرع دوم: «با دوستان مروّت»کتابت شده اند. صورت مبدأ پانویس از نسخ بلگراد و مجالس کهن دوم، پنجم، ششم،موزه اول، قاهره، ملبورن است.

۷-میشیگان اول و آلمان دوم: «ور تو نمی پسندی» است. میشیگان پنجم و مجلس اول، مسکو:«تغییر ده قضا را» کتابت شده اند. صورت مبدأ بیت ازمجالس دوم، پنجم، ششم و سایر نسخ معتبر باقی مانده در منابع ما است.

۸- این بیت در میشیگان اول کتابت نشده است. آلمان چهاردهم:«اشهی لنا و احلی یا ایها العذارا»است. نسخ میشیگان پنجم، پرینستون، فرانسه چهارم،ملبورن، دهلی، موزه دوم، مجالس اول، پنجم، شیراز: «اهلی» به معنای خوش آمد و دل پذیر است. صورت مبدأ ازمجالس دوم، سوم و ششم، سپهسالار شیراز،فرانسه اول، موزه اول، قاهره، لندن اول،مسکو، بلگراد و آلمان دوم، معنی بیت این است آن شراب تلخ که در حدیثی؛ مادر پلیدی‌ها خوانده شده برای ما خوشگوارتر و شیرین تر از بوسه دوشیزگان است.«احلی» به معنای حلاوت و شیرینی است. اگر روایت «اهلی» در سایر نسخ نیز صحیح باشد تفاوت چندانی در معنای مصرع ایجاد نمی شود و اهلی نیز معنی خوش آمد و دلپذیر دارد.

۹-تمامی نسخ منبع در این بیت صورت یکسان دارند. تنها میشیگان اول در مصرع دوم: «در باده پیچ و مستی» کتابت شده است.

۱۰- این بیت در مجلس ششم کتابت نشده است. صورت مبدأ از نسخ کهن مجلس دوم، پنجم و میشیگان اول و سایر منابع می باشد.

۱۱- میشیگان اول و سپه سالار شیراز، دهلی:«ترکان پارسی گو» و لندن اول: «ترکان فارسی گو»کتابت شده است. آلمان چهاردهم:«خوبان فارسی گو بخشندگان عمرند» و موزه اول: «ترکان فارسی گو بخشندگان روح اند» است.

در مصرع دوم؛ آلمان پنجم، مجلس سوم و شیراز، دهلی، بلگراد و آلمان دوم و چهاردهم و موزه‌های اول و دوم: «ساقی بشارتی ده پیران پارسا را». سپهسالار شیرازی و موزه اول، قاهره در مصرع دوم: «ساقی بشارتی ده رندان پارسا را». تصحیح قزوینی نیز «رندان پارس»است. صورت مبدأ پانویس از مجالس دوم، پنجم و ششم، پرینستون، فرانسه چهارم است و تصحیح خلخالی و خانلری است و نسخه احمد نذیر و جلالی نایینی نیز بدین وجه تصحیح شده است.

۱۲- میشیگان اول:«ای پیر پاک دامن».
(روزنامه اطلاعات / سعید کافی انارکی / جمعه ۷ دی ۱۳۹۷)

چهارشنبه, 28 آذر 1397 11:31
آشنایی با هنر نقره سازی  آشنایی با هنر نقره سازی 
انارک نیوز: هنر نقره سازی هنری است که بر روی نقره، کار‌هایی مانند قلم زنی، چکش کاری و ... انجام می‌شود و با نقره انواع زیور آلات و ظروف را می‌سازند. این هنر در قزوین و اصفهان به وفور انجام می‌شود. 
ستاره | سرویس فرهنگ و هنر - پس از طلا یکی از فلزات با ارزش و پرکاربرد نقره است که با آن علاوه بر زیورآلات ظروف و اشیاء تزئینی می‌سازند. برای آشنایی بیشتر با هنر نقره سازی و روش‌های ساخت آن این مقاله را دنبال کنید.
نقره چیست؟ نقره فلزی است که در طبیعت به صورت خالص وجود دارد، مانند طلا و مس. ولی مقدار زیاد نقره از سنگ معدن استخراج می‌شود. در نقاط مختلف ایران معادن مختلفی وجود دارد که دارای سنگ نقره هستند مانند معادن نخلک در میانه کویر لوت در شمال انارک.
تاریخچه‌ای از نقره سازی
  • پس از کشف طلا از چهار هزار سال قبل از میلاد، بشر با کاربرد نقره آشنا شد. در  سیلک کاشان آثاری کشف شده است که نشان دهنده‌ی این است که در هزاره‌ی چهارم قبل از میلاد، در این ناحیه مردم با نقره آشنایی داشتند.
  • در زمان ساسانیان هنر نقره سازی و نقره کاری بسیار رونق گرفت و از معادن نخلک در میانه کویر لوت در شمال انارک، استفاده می‌کردند و ظروف سیمین می‌ساختند.
  • با مقایسه‌ی اشیاء کشف شده از عصر ساسانی با اشیاء مشابه آن زمان در بیزانس و روم، متوجه شدند که شیوه‌ی کار و تکنیک آن‌ها تفاوت زیادی با هم نداشته است.
  • در زمان ساسانی در ساخت نقره از سه روش زیر استفاده می‌کردند:
    ۱. ساخت نقره توسط چکش
    ۲. هنر فلزکاری ریختگی در اشیاء سیمین
    ۳. ساخت ظروف آستردار 
هنر نقره سازی در تبریز
برخی معتقدند که هنر نقره سازی از سال ۱۹۱۵ میلادی از ترکیه برای اولین بار به تبریز آمده و به همین دلیل است که تعداد نقره کاران در تبریز بسیار زیاد است.
یکی از نقره سازان تبریزی به نام قاسم علیپور می‌گوید "هنر حکاکی روی نقره بعداز کشتار ارامنه توسط عثمانی‌ها در کشور ترکیه و شهر وان صورت گرفت وبامهاجرت ارامنه‌ها برای گذراندن زندگی وامرارمعاش به کشور‌های دیگر، برای اولین بار به تبریز آمدند و هنر حکاکی بررو‌ی نقره را در این شهر آغازکردند." وی می‌گوید که با گذر زمان جوانان تبریزی میل و رغبتی برای یادگیری این هنر از خود نشان دادند و این هنر را نزد استادان نامدارتبریزی فرا گرفتند و از این طریق امرار معاش کردند. این هنر به قدری توسعه پیدا کرد که هم اکنون در دانشگاه هنراسلامی تبریز این هنر و صنعت تدریس می‌شود.
هنر نقره کاری در تبریز به روش حکاکی و قلم زنی بدون استفاده از چکش و با استفاده از قلم فولادی و کنده کاری با نیروی دست انجام می‌شود و این در حالی است که در سبک اصفهانی قلم زنی با چکش استفاده می‌شود.
یکی از نقره سازان مشهور تبریزی حسن تقی پور نام دارد وی می‌گوید "از زمان تحصیل به دلیل علاقه به کار‌های دستی پس از فارغ التحصیل شدنم از دبیرستان از سال ۱۳۶۲ به کار‌های هنری روی آوردم و از سال ۱۳۶۴ کار خود را با هنرطلا سازی ادامه دادم و از سال ۱۳۶۸ کار‌های خودرا با نقره آغاز نمودم و حدود ۲۵ سال است که به صورت تمام وقت مشغول به این حرفه هستم."
روش‌های ساخت نقره
برای ساخت ظروف نقره، قدم اول عیار کردن نقره با مس است و پس از آن نقره را ذوب می‌کنند و قالب می‌ریزند. قالب یا ریچه به شکل دو صفحه‌ی آهنی است که یکی از آن‌ها دو زه در اطرافش دارد. این دو صفحه در یکدیگر چفت می‌شوند و از شکاف بالای آن نقره‌ی ذوب شده را درونش می‌ریزند تا به شکل شمش در آید. پس از آن با دستگاه نورد که شامل دو غلتک است، شمش را به ضخامت‌های مورد نیاز نازک می‌کنند.
امروزه از چهار روش برای ساخت نقره استفاده می‌کنند:
۱. روش چکش کاری
در این روش در هنگام ساخت فقط از چکش استفاده می‌شود. مثلا برای ساخت یک کاسه با دهانه‌ی ۳۰ سانتی متر، ورق نقره را ۶-۵ سانتیمتر اضافه‌تر می‌گیرند و به وسیله چکش آنرا گود می‌کنند تا به شکل مورد نظر برسند.
۲. روش خمکاری با قالب در این روش ورق نقره را روی یک سرس قالب‌های مخصوص می‌کشند و به وسیله‌ی یک میله‌ی حوی دستگیره‌ی چوبی، به قدری ورق را روی قالب می‌کشند تا فرم قالب را به خود بگیرد و نهایتا قالب را جدا می‌کنند.
۳. روش ریخته گری
در این روش ساخت ظروف نقره به کمک قالب‌هایی از جنس نقره، برنج و به خصوص آلومینیوم انجام می‌شود. به عنوان مثال برای ساخت دسته‌ی گلدانی که قرار است جدا بر روی ظرف نصب شود به این گونه عمل می‌کنند که درون قالب را از ماسه مرطوب پر می‌کنند (برای جداشدن آسان نقره از قالب) سپس نیمه دیگر قالب را روی آن گذاشته و فشار می‌دهند و نقره مذاب را از شکاف، داخل قالب می‌ریزند. قالب را جدا کرده و نقره‌ی شکل گرفته شده را سوهانکاری می‌کنند تا یک دست شود.
۴. روش پرسکاری
در این روش نقره با استفاده از یک قالب و دستگاه پرس شکل می‌گیرد. از این روش بیشتر برای ظرف‌های تخت استفاده می‌شود. دستگاه پرس دارای دو قالب منفی و مثبت است که با فشار در هم چفت شده و نقره را به شکل مورد نظر درمی‌آورد.
پس از اینکه ظروف نقره ساخته شدند، در طی مرحله‌ای به نام چرخکاری، یک لایه از روی ظرف را می‌تراشند، تا ظرف براق شود. اگر ظرف دارای لبه باشد، ابتدا یک زه دور لبه آن لحیم می‌کنند و سپس آنرا برای قلمزنی آماده می‌کنند. در حین لحیم کاری ماده‌ای به نام تنکا (بوراکس B۲O۳) به ظرف می‌زنند، تا به خوبی به ظرف متصل شود.
امروزه ساخت ظروف با روش چکش کاری سخت است و سازنده ی توانا با این روش وجود ندارد و بیشتر از روش خمکاری و پرسکاری استفاده می‌کنند.
کاربرد‌های نقره
از هنر نقره سازی برای ساخت انواع زیور آلات، ظروف تزئینی شامل میوه خوری، شیرینی خوری، کشکول، آینه و شمعدان، بشقاب و کاسه و ... استفاده می‌شود.
برای آشنایی با سایر هنرها و صنایع دستی می‌توانید مقالات آشنایی با هنر قلمکاری، آشنایی با هنر خاتم کاری و آشنایی با هنر میناکاری را بخوانید. و اگر شما هم تجربه‌ای از هنر نقره سازی و یا آشنایی با ظروف نقره دارید، نظرات و تجربیات خود را از طریق بخش "ارسال نظر" با ما و سایر کاربران ستاره در میان بگذارید.
(۲۷ آذر ۱۳۹۷ - ۲۳:۰۰  کد خبر: ۲۷۲۴۱)
آشنایی با هنر نقره سازی - گردنبند نقره

آشنایی با هنر نقره سازی - ظرف نقرهآشنایی با هنر نقره سازی - ظروف نقرهآشنایی با هنر نقره سازی - گلدان نقره