امروز: شنبه 16 آذر 1398 برابر با 07 دسامبر 2019

چهارشنبه, 03 آبان 1396 19:17
انارک نیوز - مدت‌هاست موضوع برخورداری از ثروت و چگونگی مصرف پول به یک دغدغه اساسی تبدیل شده است و در این باره مطالعه و کنکاش لازم است. رشد ضریب جینی به‌عنوان شاخصی برای بررسی اختلاف طبقاتی در ایران بیش از آنکه رویدادی ناشی از سو مدیریت باشد یک خواسته عمومی است. 
مردم ایران به‌صورت خودخواسته جامعه را بر اساس دارایی (درآمد، اموال) و درجات اجتماعی (تحصیلات، شغل) طبقه‌بندی می‌کنند و بر پایه همین طبقه‌بندی میان خود و دیگران تمایز قائل می‌شوند. این نوعی رخداد فرهنگی و نهادینه شده در جامعه ایرانی است. سال‌های طولانی اصل و نسب و شجره خانوادگی از اهمیت بسزایی در طبقه‌بندی جامعه برخوردار بود که به‌مرور این عامل کم‌رنگ‌تر شد. جامعه ایرانی در نیم‌قرن اخیر دچار واهمه و ترس عمیق نسبت به آینده شده است و از این‌رو همیشه برای بهبود شرایط به‌ویژه درزمینه مالی تلاش می‌کند، بی‌آنکه هدف مشخصی داشته باشد.
ترس از آینده که بیشتر از احتمال بروز جنگ یا انقلاب دیگر، بحران اقتصادی و تورم افسارگسیخته، مقابله ابرقدرت‌ها با ایران و انزوای کشور، ضرورت مهاجرت و ... ناشی می‌شود و همگی یک بحران اجتماعی را در ایران رقم‌زده است. ایرانی‌ها بدون آنکه هدف مشخصی داشته باشند و بسیار بیش از نیاز خود برای کسب ثروت و مال‌اندوزی تلاش می‌کنند و کسانی که مسیر درآمدزایی را می‌یابند دیگر قانع نمی‌شوند.
ثروتمندان و خانواده‌های برخوردار در ایران با افزایش درآمد هرگز سبک زندگی خود را تغییر نمی‌دهند بلکه فقط کمیت‌ها را با خرید دارایی گران‌تر مانند خانه بزرگ‌تر، خودرو مدل‌بالا، لوازم‌خانگی مارک، لباس بیشتر و گران‌قیمت، سفرهای خارج از کشور، ملک و زمین بیشتر و ... افزایش می‌دهند. این در حالی است که کیفیت فکری، فرهنگی، تربیتی و به‌طورکلی سبک زندگی خانوادگی آن‌ها هیچ بهبودی نمی‌یابد.
اقشار ضعیف جامعه نیز باوجود ناتوانی در کسب درآمدهای نجومی تلاش می‌کنند به هر شکل از قشر مرفه عقب نمانند و آن‌ها نیز حتی با مقروض شدن و گاه حذف بسیاری از ضرورت‌ها سرمایه اندک خود را صرف به رخ کشیدن دارایی‌ها خود می‌کنند. تعویض خودرو، مبلمان و وسایل خانه و بسیار از تجملات دیگر که فراتر از درآمدهای کارگران و کارمندان است از رقابت برای ارتقا طبقه اجتماعی آن هم با به رخ کشیدن دارایی‌ها و تجملات ناشی می‌شود.
بسیاری از دارایی‌ها و امکانات خریداری شده توسط افراد جامعه فراتر از نیاز مصرفی و حتی درآمد آن‌هاست اما جامعه ایرانی به این دور باطل قدم نهاده است و حاضر به تأمل و تفکر درباره نتایج این رویکرد در زندگی شخصی و اجتماعی نیست. ما ایرانی‌ها زیاده‌خواه شده‌ایم بدون آنکه نیاز واقعی در ما وجود داشته باشد. رقابت برای حفظ و یا ارتقا طبقه اجتماعی و ترس از آینده ما را در همه‌چیز پرمصرف بار آورده است. نتیجه این رویداد اجتماعی کاهش زمان مطالعه و تحقیق، بی‌توجهی به سلامت جسمی و روانی، پرهیز از تأمل بابت فلسفه زندگی و سرانجام رشد کمیت‌ها و کاهش کیفیت زندگی بوده است.
ما فقط برای داشتن و دارایی بیشتر تلاش می‌کنیم بدون آنکه از آن دارایی بهره‌برداری مناسبی داشته باشیم و همیشه نیز دارایی‌ها را سرانجام برای نسل بعد باقی می‌گذاریم؛ بی‌آنکه شخصاً عایدی به دست آورده باشیم. از قرار تأمین نسل بعد (فرزندان) را نیز خودخواسته برعهده‌گرفته‌ایم. این نوع نگاه به زندگی بسترساز کسب درآمد و ثروت از هر راه و روشی است و گاه برای دارایی بیشتر دزدی، خسارت به دیگران، سو استفاده از موقعیت‌ها و ... را نوعی زرنگی و فرصت‌طلبی تلقی می‌کنیم.
تابلو «به‌اندازه نیازتان بردارید اما هر چه را که بر می‌دارید میل کنید» که در رستوران هتل آسمان اصفهان نصب شده است از دورریز ۳۷ کیلو غذا در یک روز که معادل غذای ۱۱۹ نفر است خبر می‌دهد و به خوبی بیانگر زیاده‌خواهی بی‌هدف و حرص بی‌دلیل ما ایرانی‌هاست.
آن‌قدر این عادت نادرست رفتاری در ما نهادینه شده است که حتی در هنگام غذا خوردن نیز نگران آن هستیم مبادا کم بیاوریم یا مبادا دیگران به میز ما نگاه کنند و بگویند این‌ها پول کافی برای سفارش غذا نداشته‌اند. آیا انسان نسبت به ساده‌ترین نیاز خود یعنی غذا و حجم معده خود نیز ناآگاه نیست که تا این اندازه غذا را دورریز می‌کند؟
قطعاً پاسخ منفی است بلکه این غذای اضافه نیز از زیاده‌خواهی بیش از نیاز ناشی می‌شود تا با غذای بیشتر و تجمل‌گرایی طبقه اجتماعی خود را نشان دهد و از سوی دیگر ترس از آینده که در سرتاسر زندگی دچار آن است را رفع کند. آن‌قدر ترس از آینده در وجود ما نهادینه شده است که هنگام غذا خوردن هم نگران گرسنه ماندن هستیم.
ما ایرانی‌ها به خاطر ترس از آینده و زیاده‌خواهی بیش از نیاز خود همیشه اضافه می‌آوریم و هرگز لذتی از آنچه داریم نمی‌بریم. واقعیت تلخی است اما ثروتمندان ایرانی نیز با همین رویکرد شاید رفاه را تجربه می‌کنند اما هرگز آرامش و برخورداری از یک زندگی شاد و سلامت را به دست نمی‌آورند.
(نویسنده: سینا ایرانپور انارکی - 1 مهر 1396)
سه شنبه, 02 آبان 1396 13:31
یکی از معدود ایرانیانی که جسدش را پس از مرگ به دانشگاه بخشیده است
 او دل از دنیا کنده، سه طلاقه‌اش کرده، او مرگ را زندگی می‌کند، هر روز، هر لحظه، هر نفس. اسمش دکتر حمید زاهدی است، 56 ساله، متولد آبان در گنبد کاووس، جایی بسیار دورتر از خاک اجدادی‌اش در انارک. ما 33 دقیقه با هم حرف زدیم، گاهی خندیدیم، گاهی بغض کردیم و گاه اشک دوید توی چشم‌هایمان.
حمید زاهدی از آن آدم‌های خاص است، از آنها که مادر دهر قرینه‌شان را کمتر می‌زاید؛ دانشیار بازنشسته رشته بیهوشی دانشگاه تهران، ‌جدی به وقتش، بذله‌گو به موقعش و رُک هر جا لازم باشد و البته شجاع، خیلی زیاد، دل بریده از دنیا و هر آنچه در آن هست.
او گفت اگر به خودش باشد، دوست دارد هر چه زودتر از این دنیا برود، اما چون به خودش نیست راه دفتر خانه‌ای را پیش گرفته و وصیت‌نامه‌ای تنظیم کرده و در آن نوشته جسدم مال شما، هر وقت که شد، هر وقت که روح از جسمم پرکشید.
حمید زاهدی جسدش را پس از مرگ بخشیده به دانشگاه علوم پزشکی تهران، همان جا که در آن درس خوانده و درس داده، همان جا که می‌خواهد بعد مرگش دوباره استادی کند، این بار اما روی تخت تشریح، زیرتیغ جراحی، با شرحه شرحه شدن زیر دست دانشجویان و بارها و بارها زخم خوردن و رفتن توی محلول «فرمُل» و رفت و آمد در یخچال سالن تشریح.
... شما کسی هستید که تشریح جسد را به چشم دیده‌اید، در عین حال کسی هستید که رضایت دادید جسدتان بعد از فوت روی تخت تشریح قرار بگیرد و همه این اتفاقات برایش تکرار شود، چطور راضی شدید؟ من در همه سال‌هایی که درس خواندم، دانشجوی دانشگاه تهران بودم و کل هزینه‌های تحصیلم به صد هزار تومان نمی‌رسید. آن موقع کارت دانشجویی ارزش زیادی داشت و با ارائه آن همه چیزها را با 50 درصد تخفیف می‌خریدیم و کتاب‌هایی هم که از خارج می‌آمد با ارز هفت تومان بود. در واقع پول تحصیل من و امثال من از جیب همین مردم داده شده و حالا نسبت به آنها احساس دین می‌کنم.مضاف بر این که آموزش در چهار پنج سال اخیر بسیار مغفول مانده، بخصوص بعد از طرح تحول سلامت که من نامش را می‌گذارم طرح تحول کسالت. در این چند سال آموزش نادیده گرفته شده و حتی وزیر می‌گوید تخت‌های آموزشی را در اختیار درمان قرار داده‌ایم که معنی این حرف یعنی آموزش به صفر و زیر صفر رفته و به بیمار به چشم پول درآوردن نگاه می‌شود. طبیعتا دانشجویان با این وضع چیز زیادی یاد نمی‌گیرند و هر چه می‌دانند از راه تجربه به دست می‌آید که این خیلی بد است. من بارها به شاگردانم گفته‌ام وحشت می‌کنم اگر قرار باشد زیر دست شما بیهوش شوم یا جراحی کنم.
شما از چه زمانی به فکر اهدای جسدتان افتادید؟ بیشتر از پنج سال پیش درخواستی به دانشگاه تهران دادم که هیچ جوابی نگرفتم، اما حدود دو ماه قبل که رئیس پزشکی قانونی کشور در اخبار 20:30 اعلام کرد که دانشگاه‌ها با کمبود جسد روبه‌رو هستند، دنبال کار را گرفتم و وصیت‌نامه‌ای را در دفترخانه تنظیم کردم که امیدوارم اجرا شود.
وقتی این تصمیم را گرفتید با همسرتان مشورت کردید؟ من با همسر و سه فرزندم مشورت کردم. همسرم پزشک است، دخترم هم وکیل است و مشغول گذراندن دوره دکتری حقوق است، پسرم مهندسی برق الکترونیک قبول شد که بعد از مدتی درس را رها کرد و موبایل‌فروشی باز کرد و پسر کوچکم هم دندانپزشک است و سرباز. با همه‌شان که صحبت کردم موافق بودند. ولی حتی اگر موافق هم نبودند من این کار را می‌کردم، چون اعتقاد قلبی من است.
با اقدام شما اعضای خانواده ترغیب نشدند که کار شما را تکرار کننند؟ فعلا که نه. من برای این کار انگیزه‌های شخصی دارم، علاوه برمطالبی که قبلا گفتم، دوست دارم زحماتی که شهدا و جانبازان برای برقراری امنیت در کشور کشیدند را با اهدای جسدم در راه آموزش جبران کنم و ارج بنهم.
یک جسد که به دانشگاه می‌آید، چند ماه تشریح می‌شود و دست آخر چه اتفاقی برایش می‌افتد؟ جنازه‌ها در ماده فرمل نگهداری می‌شوند و هر وقت لازم باشد روی تخت تشریح گذاشته می‌شوند. بعد هم که کار تشریح تمام می‌شود و جسد دیگر قابل استفاده نیست، یا تحویل خانواده فرد می‌شود یا پزشکی قانونی آن را می‌برد برای دفن. من در وصیت‌نامه‌ام به صراحت نوشته‌ام وقتی تاریخ مصرفم منقضی شد، من را کنار دیوار کلاس درس دانشگاه علوم پزشکی دفن کنند. متن سنگ قبرم را هم نوشته‌ام.
یعنی اگر فامیل بخواهند به مزار شما سری بزنند و فاتحه‌ای بخوانند هر بار باید بیایند دانشگاه؟ این طور خیلی راحت‌تر از این است که بخواهند بروند بهشت زهرا.
با دانشگاه هماهنگ کرده‌اید؟واسط این کار پزشکی قانونی بوده و خودم هم مشغول پیگیری هستم تا حتما این اتفاق رخ دهد.
از این که تصور کنید روزی بدنتان شرحه شرحه و مثله می‌شود چه حسی دارید؟خیلی خوشحالم اگر بتوانم برای آموزش جوانان این کشور خدمتی انجام دهم.
اما همه آدم‌ها بدنشان را دوست دارند و حداکثر راضی می‌شوند اهدای عضو کنند، نه آن که تکه تکه شوند روی تخت تشریح. دل کندن از مسائل دنیوی راحت نیست، اما همه ما باید آمادگی داشته باشیم. من خیلی سال است که آماده‌ام.
شما حتما به محلی که قرار است دفن شوید سر زده‌اید، آنجا که می‌روید چه حال و هوایی دارید؟خوشحال می‌شوم از تصور این که روزی دانشجویان با دیدن سنگ قبرم کمی فکر می‌کنند و عبرت می‌گیرند و شاید خودشان روزی این کار را انجام دهند.
متن سنگ قبرتان را هم آماده کرده‌اید؟ دکتر حمید زاهدی، دانشیار رشته بیهوشی دانشگاه علوم پزشکی تهران، فرزند مرحوم جعفرآقا و مرحومه طاهره زاهد انارکی، در تاریخ 6/8/40 آمدم تا بیاموزم، ماندم تا از من بیاموزند، در تاریخ... رفتم و اهدا کردم تا عبرت بگیرند.
متن سنگ قبرتان اشک آدم را درمی‌آورد. فکر می‌کنید چند سال عمر خواهید کرد؟ اگر به من باشد دوست دارم هر چه زودتر از این دنیای آلوده بروم و راحت شوم، اما به هر حال عمر آدم بستگی به مراقبت خودش دارد و هر چه سالم‌تر زندگی کند، بیشتر عمر خواهد کرد.
پس این که می‌گویند عمر دست خداست چیست؟ خدا خودش می‌فرماید سرنوشت هیچ قومی را تغییر نمی‌دهیم مگر این که خودشان بخواهند. من اگر غذای چرب و شیرین بخورم و تحرک نداشته باشم معلوم است که به انواع امراض مبتلا می‌شوم و عمرم کوتاه می‌شود. در واقع در موضوع مرگ، هم یک جور جبر وجود دارد و هم اختیار.
شما چند کیلو هستید؟ 74 کیلو.
قدتان چه قدر است؟ 174 سانتی‌متر.
پس بدن استانداردی دارید؟ بجز شکمم که بعد از بازنشستگی کمی بزرگ شده.
پس می‌توانیم بگوییم شما یک جسد با کیفیت هستید! تقریبا.
اگر بخواهید کسی را ترغیب به اهدای جسد کنید با چه جملاتی او را مجاب می‌کنید؟ سعی می‌کنم با جملات علمی و اخلاقی بحث را مطرح کنم. برایشان از پزشکان جامعه می‌گویم و این همه شکایتی که مردم از کیفیت کارشان دارند. به مردم می‌گویم که علت این است که پزشکان به اندازه کافی آموزش نمی‌بینند.
(تاریخ انتشارسه شنبه 2 آبان 1396 ساعت 02:00 / جام جم آنلاین)
یکشنبه, 30 مهر 1396 10:33
رئیس مدیریت و برنامه‌ریزی استان مرکزی: ۱۶۴ زیر پروژه در ستاد اقتصاد مقاومتی استان مرکزی به تصویب رسید.
به گزارش خبرگزاری تسنیم از اراک، رقیه یادگاری ظهر امروز در ستاد راهبردی و مدیریت اقتصاد‌ مقاومتی استان مرکزی اظهار داشت: استان مرکزی به منظور عملیاتی کردن سیاست‌های 24گانه و برنامه‌های ابلاغی دولت از همان ابتدا اقدامات و فعالیت‌هایی را در سطوح مختلف شروع کرد و با نام‌گذاری سال 95 با موضوع اقتصاد مقاومتی و عمل توسط مقام‌معظم رهبری موضوعات به شکل منسجم‌تر و جدی‌تر مورد پیگیری قرار گرفت.
... وی ادامه داد: همچنین سال گذشته مشکلات شرکت‌هایی نظیر نورد لوله و پروفیل ساوه و گروه کارخانجات لوله صفا، آذرآب و ماشین سازی، سیمان عمران انارک دلیجان، واگن پارس، کمباین‌سازی، گاز و پتروشیمی، رنگ‌سازی روناس، ذوب آهن امیرکبیر و  سایر شرکت‌ها در همان محل برگزار شد.
(شناسه خبر: 1552076 - ۲۹ مهر ۱۳۹۶ - ۱۶:۴۴)
جمعه, 28 مهر 1396 11:37
انارک نیوز - دوست دارم کتاب زندگی آدم ها، شرکت ها، افراد موفق و حتی ناموفق ها را بنویسم. بعد از سال ها خوندن و نوشتن هیچ چیز برای من جذاب تر از نگارش تجارب شخصی آدم ها نیست. ما آدم ها فقط کافیه به درستی سرگذشت و تجارب خودمون رو روی کاغد بیاریم و  منصفانه، صادقانه و آگاهانه تحلیلش کنیم مطمئنم یک کتاب ارزشمند را به جامعه عرضه خواهیم کرد.
لذت می برم از گوش دادن و در فکر فرو رفتن و تحلیل همه اون چیزهایی که می بینم و می شنوم.لذت می برم از گفتگوهای بی پرده و کیف می کنم وقتی پشت پرده آدم ها را بدون اینکه به زبون بیارن کشف می کنم حتی گاهی از کشف خودم به وجد می یام. دوست دارم زندگی آدما را با خوب و بد بنویسم من عاشق نوشتنم و هیچ مثل نوشتن از خودم و آدم ها من را به آرامش نمی رسونه.
این دوستان عزیز هر یک مشاوری خبره در حوزه های مختلف کسب و کار هستن که امروز در کنار هم یک عصرانه شیرین و شور را تجربه کردیم (باقلوا و دوغ داشت این عصرانه).
بیشتر شنیدم با اینکه خودم عامل شکل گیری این گروه و جلسه بودم و دوستان هم در تعجب بودند از کم حرفی من اما فکر می کنم بیش از بقیه استفاده کردم. اونها نمی دونن که من روزی قصه امروز را خواهم نوشت و شاید قصه تجربه های اونها هم من بنویسم. ممنون از عزیزانم دکتر مجید سدیدی، مقداد صرامی، سپهر حلاجیان، محمد علوی و حسین طاهری.
قدردان اشتراک تجربه های شما هستم دوستان عزیز.
(سینا ایرانپور انارکی / چهارشنبه 26 مهر۹۶ )
یکشنبه, 16 مهر 1396 20:57
همه آنچه امروز بدان گرفتار هستیم نتیجه تربیت ما در دوران کودکی است. مهم نیست کجا کار می کنیم یا چه جایگاهی داریم مهم این است که خواسته و ناخواسته در کنار هم زندگی می کنیم و خوبی ها و بدی هایمان مستقیم و غیرمستقیم بر همه ما اثر می گذارد و نتیجه اش همین جامعه آشفته امروز ماست. 
آینده بهتری وجود ندارد مگر نسل آینده یعنی کودکان امروز را بهتر از دیروز خودمان تربیت کنیم و اگر نه تا ابد هیچ نسلی اصلاح نمی شود و هیچ آینده بهتری وجود نخواهد داشت. بسوزیم یا بسازیم انتخاب با خود ماست؛ آینده نسل بعد را ما امروز رقم می زنیم.
(سینا ایرانپور انارکی - جمعه 14 مهر 1396)
شنبه, 15 مهر 1396 19:48
انارک نیوز - همگی گلایه داریم از دولت، کارفرما، نیروی انسانی، مشتری، معلم، مشاور و هر شخص و نهادی که برای آن هزینه می کنیم یا به آن خدمات می دهیم. ما ایرانی ها عادت کرده ایم به نارضایتی و مهارت یافته ایم در دروغگویی و فرار از واقعیت و فراموش کرده ایم که هرگز کسی به خاطر ما تغییر نمی کند.
برای خوب شدن روزگار باید از خودمان شروع کنیم و برای خوب بودن، بدی های جامعه را بهانه نکنیم. یک روز یک جا باید با همه نارضایتی ها با همه بی عدالتی ها تصمیم بگیریم خودمان تغییر کنیم و به این تغییر پایبند بمانیم.
(سینا ایرانپور انارکی - جمعه 14 مهر 1396)
سه شنبه, 14 شهریور 1396 19:33
انارک نیوز - شرکت تاکسی رانی از دو شرکت درخواست خودرو آنلاین( اسنپ و تپسی) به دلیل ارزان فروشی شکایت کرده و پرونده به شورای رقابت انتقال یافته است.
❇️مجموعه تاکسیرانی و سیستم حمل و نقل عمونی کشور یکی از ضعیف ترین بخش های اقتصادی به شمار می رود که می تواند در عرصه گردشگری و کاهش ترافیک نقش کارآمدی را ایفا کند اما عملکرد بسیار ضعیف این بخش موجب شده است مردم استفاده از خودرو شخصی را به تاکسی ترجیح دهند.
❇️اکنون پس از سال ها دو مجموعه استارتاپی در زمینه اپلیکیشن های درخواست خودرو با مزیت قیمت ارزان،سرعت در پاسخگویی و احترام به مشتری در کشور ایجاد شده اند که جوان هایی تحصیلکرده و آشنا به مباحث مدیریت و بازاریابی آنها را اداره می کنند. شرکت تاکسی رانی به جای آنکه با اصلاح ساختار رانتی و فرسوده خود با این دو رقابت کند همانند کودکانه بهانه گیر که به هنگام ناتوانی در برابر هم سن و سال های خود شکایت پیش بزرگتر می بردند آنها نیز موضوع را به پای میز محاکمه و شکایت کشانده اند تا باز هم به جای تغییر و رقابت منصفانه شاید به کمک رانت و اتهامات بیهوده رقبای جوان و خوش فکر خود را از میدان به در کنند.
❇️بهتر نیست واقعیت ها را بپذیریم و به جای بهانه جویی یا حتی کپی برداری های نادرست در جستجوی راهکاری جدید برای بهبود کسب و کار و ارائه خدمات با کیفیت به مشتریان باشیم؟
⁉️شکایت از دو شرکت به خاطر ارزان‌فروشی؟
استفاده از اپلیکیشن‌های درخواست خودرو آنلاین در دو سال گذشته، به دلیل کاهش قیمت و افزایش کیفیت مسافرت‌های درون شهری، با سرعت قابل توجهی در بین شهروندان ساکن پایتخت گسترش یافته است. این در حالی است که از نگاه برخی تاکسی‌داران قیمت کمتر ارائه شده از سوی این دو شرکت باعث کاهش سود تاکسیرانان و حذف تاکسی‌های زرد رنگ از انتخاب مسافران درون‌شهری شده است. بر این اساس روز آینده سیصد و ششمین جلسه شورای رقابت با موضوع بررسی وضعیت فعالیت و قیمت‌گذاری خدمات تاکسی اینترنتی آنلاین (اسنپ و تپ سی) برگزار خواهد شد.
(سینا ایرانپور انارکی / یکشنبه ۱۲ شهریور ۱۳۹۶)
سه شنبه, 14 شهریور 1396 19:32
40 درصد از معادن استان دارای محدودیت زیست محیطی است
معدنکاری و بهره برداری از معادن در ایران سابقه‌ای تاریخی دارد. بهره برداری و کشف معادن و ذوب سنگ معدن ها و استخراج  فلزات از آنها به دوران باستان برمی گردد. بعضی از باســتان شناسان معتقدند که اولین بار مـــس در ایران شـــناخته و استفاده شده است. نمونه هایی از سنگ معدن یافت شده در «تل ابلیس» در کرمان در حدود 6000 سال قدمت دارند. کهن‌ترین منطقه ای که آثار ذوب مس در آنجا به دست آمده در «سیلک» کاشان است که قدیمی تر از تل ابلیس کرمان است. در معدن سرب و روی «نخلک» که در نزدیکی شهرستان انارک در استان اصفهان قرار دارد شواهدی از معدنکاری‌های کهن که به زمان ساسانیان و حتی قبل از آن می‌رسد، دیده شده است؛ اما فعالیت این معادن و صدها معدن دیگر درکشورمان همواره با یک علامت سوال بزرگ مواجه بوده که چرا فعالیت معادن، تن رنجور طبیعت را آزار می‌دهد؟ دکتر سعید یوسف پور کارشناس و فعال محیط زیست که اتفاقا زمانی جزء ناجیان محیط زیست در همین زمینه بوده به این سوال و سوالات دیگر اصفهان‌زیبا پاسخ داد.
در مواجه با موضوع معدن و معدنکاری بیشتر اوقات این سوال پیش می‌آید که آیا لزوما بین فعالیت اقتصادی پر سودی مانند معدنکاری و حفظ محیط زیســـت تقابل و تضادی وجود دارد؟
امروزه معادن یکی از ارکان اصلی و مهم اقتصادی هر کشوری محسوب می شوند. معدنکاری مواد لازم برای حیات و پیشرفت بشر را فراهم می کند و از طرفی با افزایش آلودگی ها امکان حیات و استفاده از محیط زیست سالم را از بشر سلب می کند. شکی نیست استفاده بهینه از منابع گوناگون یکی از اصلی ترین دغدغه های همه دولتمردان و مردم کشورهای جهان است. بهره برداری از کانسارها و ظرفیت های معدنی یکی از بسترهای توسعه و رونق اقتصادی است. در حال حاضر که بشر از دوران صنعتی و تکنولوژی عبور کرده و وارد عصر ارتباطات و اطلاعات شده استفاده از مواد معدنی و شیمیایی با منشاء مواد معدنی به عنوان یک ضرورت اجتناب ناپذیر، قابل چشم پوشی نیست. برداشت از معادن سیما و منظر منطقه را تحت تاثیر قرار می دهد. تداوم برداشت علاوه بر زشتی محوطه باعث تخریب اکوسیستم و جوامع زیستی موجود در منطقه می شود. معدنکاری ناپایدار باعث کاهش کیفیت آب، تاثیر نامطلوب بر وضعیت هوا، آلودگی آب‌های زیرزمینی و آب های سطحی، تخریب منظرگاه و وضعیت بصری، فرسایش و رسوب‌گذاری، آلودگی صوتی، پراکنش اکولوژیکی و از بین بردن اکوسیستم ها، کاستن از حاصل‌خیزی خاک و از بین رفتن امنیت و سلامت در زندگی اجتماعی که نتیجه همه این موارد برجای گذاشتن اثر سو در وضعیت اقتصادی جامعه و فاصله گرفتن از جامعه‌ای پایدار است. اثرات مستقیم بر استخراج معادن روباز در ساختار زیربنایی محیط زیست روی می‌دهند. تاثیرات جزئی مانند سر و صدا، گرد و غبار، نشت آلودگی در آب های سطحی یا اثرات تجمعی مانند از بین رفتن و نابودی آبخیزها تهدیدی جدی برای کاستن از منابع اکولوژیکی است. اثرات بلند مدت می‌تواند وضعیت زندگی و زیستگاه‌های موجود اطراف معادن را تغییر دهند. به علاوه در اثر برداشتن مقدار زیادی از خاک های سطحی، گیاهان موجود در منطقه و جانوران موجود، بر روی تنوع زیستی و منابع طبیعی نیز اثر مخرب به جای می گذارد. در کشور ما نیز همچون سایر نقاط جهان، فعالیت های معدنی مواد لازم برای زندگی و پیشرفت انسان ها را فراهم می کند.
ضعف قوانین در فعالیت‌های معدنی چقدر به محیط‌زیست ضربه زده است؟
در سال های اخیر با توجه به موضوع تحریم ها و کاهش میزان تولید و فروش نفت و کاهش قیمت جهانی آن، مسئولان و برنامه ریزان را بر آن داشت تا با توسعه معادن، جایگزینی برای طلای سیاه و اقتصاد وابسته به نفت ایران پیدا کنند و به نام توسعه صادرات غیر نفتی، فروش مواد معدنی خام و بعضا فراوری شده برای ارز آوری بیشتر در دستور کار قوای مجریه و مقننه قرار گیرد.کارشناسان محیط زیست و منابع طبیعی از ضعف و خلا جدی قوانین و مقررات ایران برای جلوگیری از آلودگی ها و تخریب غیرقابل جبران عرصه های طبیعی به واسطه فعالیت های معدنی، شکوه داشته اند؛ اما همچنان فعالان پر نفوذ و پر قدرت حوزه معدن توانسته اند چیرگی و برتری خود را در زورآزمایی های نابرابر با محیط زیست و منابع طبیعی به رخ بکشند. در قانون معادن و آیین نامه اجرایی آن مصوب 1377 و اصلاحات بعدی آن در سال 1390 و 1392 به جز موضوع محیط زیست، تقریبا به همه جزئیات توجه نسبتا خوبی شد و شوربختانه با گذر زمان اصلاحات صورت گرفته به هیچ وجه نفع محیط زیست نبود.
در واپسین روزهای کاری اسفند سال 1391 دولت دهم طی مصوبه ای، تشکیل کارگروه توسعه بخش معدن در استان ها را الزامی کرد. این مصوبه وتشکیل کارگروه مرتبط با آن چه خساراتی برای محیط زیست به دنبال داشت؟
این مصوبه و تشکیل کارگروه مرتبط با آن، نقض آشکار  مواد ۸۴، ۱۰۱ و ۱۷۸  قانون برنامه پنج ساله پنجم توسعه، ماده 1 ‌قانون تمرکز امور صنعت و معدن و تشکیل وزارت صنایع و معادن، مواد 3، ۴، ۱۲ و 16 قانون اصلاح قانون معادن، ماده ۱ ‌قانون تمرکز امور صنعت و معدن و تشکیل وزارت صنایع و معادن و ماده ۲۱ قانون توزیع عادلانه آب بود؛ اما آنچه بیش از هر چیز فعالان محیط زیست را نگران کرد بند ب ماده دو این مصوبه بود؛ چرا که براساس بند ب ماده دو این مصوبه، معدنکاران می‌توانستند در مناطق حفاظت چهارگانه تحت حفاظت سازمان محیط‌ زیست دست به عملیات اکتشاف و استخراج معدن بزنند بی‌ آنکه سازمان حفاظت محیط‌ زیست بتواند مانع آنها شود.
رئیس جمهور وقت در دور چهارم سفرهای استانی خود به استان سمنان بر اساس همین مصوبه گفته بود: «باید از همه مردم در زمینه اکتشافات و بهره برداری معادن استفاده کنیم».بله. ایشان ضمن بیان این مطلب که از همه مردم برای بهره برداری معادن استفاده کنیم به این صورت که سکه و ارزی که مردم برای خود ذخیره کرده اند را نقد کرده و در حوزه معادن سرمایه گذاری کنند که این خود باعث ایجاد تولید، صنعت، خدمات و فراوری های گسترده خواهد شد. تا کنون معادن در اختیار عده ای معدود بوده که با فعال شدن ستاد معادن در استان ها واگذاری معادن به مردم آغاز شده است.این در حالی بود که در تبصره 4 ماده 31 قانون حفاظت و بهره برداری از جنگل‌ها و مراتع به صراحت آمده است: «مناطق چهار گانه که در اختیار سازمان محیط زیست قرار داشته یا بعدا قرار خواهد گرفت قابل واگذاری به غیر نیست.»اولین جلسه کارگـــروه توســـعه بخش معدن در 28 اسفند 1391 تشکیل شد. بنده پس از تشـــکیل  ایـــن کارگروه در استانداری چهارمحال و بختیاری و درک تهدیدات جدی برای محیط زیست و مناطق چهارگانه تحت مدیریت، بسیاری از فعالان محیط زیست از جمله محمد درویش که از اصلی ترین منتقدان محیط زیستی آن زمان بود را مطلع کردم. این مصوبه واکنش فعالان محیط‌زیست را به دنبال داشت و بر همین اساس کارشناسان و دلسوزان محیط‌ زیست نسبت به خسارت‌های جبران‌ناپذیر اجرای این مصوبه هشدار دادند.در آغاز به کار دولت یازدهم، رئیس مجلس شورای اسلامی طی نامه ای به رئیس دولت یازدهم در تاریخ 26 مرداد 1392، هفت مصوبه دولت دهم در سال های 1390، 1391و 1392 را مغایر قانون اعلام کرد که یکی از این مصوبات، مصوبه کارگروه توسعه بخش معدن استان ها بوده است.
اما خوشحالی فعالان و کنشگران محیط زیست برای لغو آن مصوبه، دولت مستعجل بود. در 14 آبان 1392 در مجلس شورای اسلامی، نمایندگان با تصویب «قانون اصلاح موادی از قانون معادن و اصلاحات بعدی آن»، یک تبصره به عنوان تبصره(5) به شرح زیر به ماده (24) و یک ماده به عنوان ماده (24 مکرر) به قانون الحاق و به نوعی حق مخالفت با بهره برداری و توسعه معادن در همه نقاط، حتی مناطق تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست را سلب کردند.(تبصره 5 ـ در صورتی‌که سازمان صنعـــت، معـــدن و تجارت استان به پاسخ‌های استعلام از دستگاه‌های اجرایی ذیربط اعتراض داشته باشد، موضوع به هیئت حل اختلاف موضوع ماده (24 مکرر) ارجاع می‌شود تا حداکثر ظرف پانزده روز درمورد آن تعیین تکلیف شود.)
اما فعالان محیط زیست و مدیران سازمان حفاظت محیط زیست دست به کار شدند تا مانع از دست اندازی به مناطق بکر طبیعی و زیستگاه های حساس کشور شوند، درست است؟
بله. در همین راستا سازمان حفاظت محیط زیست پیشنهاد اصلاح تبصــره الحاقی ماده ۲۴ قانون اصلاح قانون معادن را به دولت ارائه کرد و دولت نیز دو سال قبل ماده واحده‌ای را به شکل لایحه به مجلس فرستاد تا در انتهای تبصره مذکور، عبارت «سازمان‌های انرژی اتمی و حفاظت محیط زیست از شمول این تبصره مستثنی هستند.» اضافه شود؛ اما با فشار و لابی پر قدرت فعالان معدنی دولت این لایحه را از مجلس پس گرفت و در عوض اختیارات کمیته ماده 24 مکرر را به شورای عالی معادن واگذار کرد و این شورا نیز مسئولیت تصمیم‌گیری در این مورد را به «کارگروه تعامل» سپرد.این تفویض اختیار مانع از تلاش برای توسعه معادن در مناطق طبیعی به ویژه مناطق دارای ارزش‌های طبیعی جهانی نشد، تا آنجا که در واپسین روزهای دولت یازدهم و با‌وجود مخالفت سازمان حفاظت محیط زیست، استاندار مازندران مجوز اکتشاف معدنی را در 11 هزار هکتار از جنگل‌های هیرکانی واقع در منطقه حفاظت شده البرز مرکزی شمالی که قرار است به‌عنوان میراث جهانی در یونسکو به ثبت برسد، صادر کرد.تشکیل «کمیته حل اختلاف ماده 24 مکرر قانون معادن» به ریاست استاندار مازندران و موافقت با معدنکاوی در منطقه حفاظت شده البرز مرکزی شمالی در این جلسه، در حالی اتفاق افتاده که یک سال پیش از این، رئیس جمهوری در نامه‌ای به وزیر صنعت خواستار عدم برگزاری «کمیته ماده 24 مکرر» در استان‌ها شده بود. هر چند استاندار مازندران در یک تعامل سازنده با فعالان محیط زیست در نامه‌ای به اداره کل حفاظت محیط زیست مازندران، با اعلام مخالفت، مانع از تحقق تخریب میراث جهانی جنگل های هیرکانی شد؛ اما اتفاقات نشان داد که طبیعت و محیط زیست در خلا قوانین بازدارنده چقدر مظلوم و شکننده است.
استان اصفهان رتبه اول در تولید و فرآوری سنگ تزئینی کشور را به خود اختصاص داده است و از نظر تعداد معادن فعال هم رتبه دوم را دارد. این حجم از معدن را چطور می توان مدیریت کرد تا آسیب هایش به محیط زیست به حداقل برسد؟
بهره برداری معدنی سالانه از این معادن بیش از ۴۲ میلیون تن مواد معدنی است. در استان اصفهان بیش از 760 معدن فعال وجود دارد که حدود 40 درصد از این معادن با مناطق دارای محدودیت های طبیعی و یا حساس زیست محیطی تداخل دارند. بیش از 60 معدن در محدوده مناطق تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست، اعم از حفاظت شده، پناهگاه حیات وحش و پارک ملی فعالیت می کنند.فعالیت های معدنی در بعضی مناطق مانند کمجان، اوره، طرق‌رود در شهرستان نطنز، جوشقان و کامو در شهرستان کاشان، آب ملخ در شهرستان سمیرم و... مردم را به ستوه آورده و منجر به نارضایتی های جدی اجتماعی شده است.
در فاکتورهای آلودگی کلانشهر اصفهان ذرات معلق اصلی‌ترین فاکتور محسوب می شود. با این حال در شرق شهر اصفهان شش معدن گچ، هشت تا ۱۲ هزار هکتار کانون فرسایش بادی و مولد گرد و غبار را اصفهان ایجاد می کنند. دراین زمینه چه باید کرد؟
پر واضح است معدنکاری و معدنکاوی در ایران روند پایداری ندارد و در برخی نقاط در تضاد آشکار با اصل 50 قانون اساسی است. چرا که این فعالیت ها منجر به تخریب غیرقابل برگشت در طبیعت می شود و از سوی دیگر با تخریب و آلودگی منابع سه گانه اصلی حیات یعنی؛ آب، خاک و هوا، باعث تضییع حقوق عمومی و انفال می شود و سزاوار نیست که به قیمت انتفاع افرادی معدود، مزایایی پنهانی اکوسیستم های طبیعی که حق همه ساکنان کره زمین و امانتی الهی است، به بدترین شکل تخریب و فرایند جبران خسارت و احیاء و باززنده سازی عرصه های معدنی مورد غفلت واقع شود.در این وضعیت بحرانی اقتصاد، تولید کنندگان مواد فلزی و معدنی معادن باید تا جای ممکن از هزینه های تولیدی بکاهند. در عین حال جامعه نیز بهبود وضعیت محیط زیستی را از صنعت و تولیدکنندگان مطالبه می کند. برای عبور از این بحران حفظ محیط زیست و منابع طبیعی و خصوصا معادن سبز می‌تواند راهکاری موثر به حساب آید که روی چهار طرح اصلی تاکید دارد: «کاستن از تخریب سرزمین و به جای گذاشتن اثرات تخریبی، نـــوآوری در مدیریت مواد زائد معدنی، مدیریت بحران های اکوسیستمی، احیاء و نوسازی معادن»
در کشور ما پس از استخراج از معادن زمینه بازسازی و احیا و برگرداندن معادن به حالت طبیعی و اولیه انجام می شود؟
برداشت و استخراج از معادن به دلیل محدود بودن منبع، یک کاربری موقت است؛ اما اثرات به جای مانده از آن دائمی و برگشت‌ناپذیر، خود به خودی به حالت طبیعی اولیه است. در نتیجه باید در انتهای عمل استخراج، تمامی اعمال و کارهایی که در رابطه با تخریب محیط زیست صورت گرفته، بهبود یابد. تخریـــب محیطی در مناطق دارای معادن، زندگی عمومی را با آلودگی هوا، تخریب زمین، تخریب جنگل ها، آلودگی صوتی و از بین رفتن سطح سفره های آب زیرزمینی همراه ساخته است. دولت و مسئولان مربوطه باید پس از استخراج از معادن زمینه بازسازی و احیا و برگرداندن معادن به حالت طبیعی و اولیه را فراهم سازند.در زمینه بازسازی عرصه های مورد تخریب در ایران متاسفانه حرکت مثبتی که چشمگیر باشد، صورت نپذیرفته است. قوانین بهره برداری معادن در کشورهای دیگر به طور جامع مورد اهمیت قرار داده شده است. مثلا در کشور آلمان برداشت سنگ ممنوع است و سنگ را به طور مصنوعی تهیه می‌کنند. در حالی‌که در ایران معادن سنگ گرانیت کلاردشت، باعث ایجاد تخریب وسیعی در سیمای بصری و اکوسیستم منطقه شده است.احیاء و باززنده ســـازی؛ یعنی مجموعـــه ای از اقدامات اجرایی كه سبب ترمیم آثار تخریبی محدوده معدن از جمله احیاء پوشش گیاهی بومی منطقه می‌شود، یک ضرورت است که باید در قوانین مرتبط محیط زیست و معدن با شفافیت و صراحت، گنجانده شود.
برای اینکه شـــاهد اقتصـــادی سبز در فعالیت‌های معدنی برای حفظ طبیعت و ذخایر ارزشمند ژنتیکی باشیم، چه باید کرد؟
اصلاح قوانین موجود و وضع قوانین جدید به منظور پیشگیری از تخریب گسترده و جبران‌ناپذیر طبیعت، الزام برای در نظر گرفتن ظرفیت های تحمل‌پذیر محیط و لحاظ توان و پتانسیل طبیعی و اکولوژیک برای صدور مجوز عملیات معدنی، پیش‌بینی و اعمال هزینه های بازسازی و احیاء عرصه در مطالعات امکان سنجی معادن، افزایش جرائم و حداقل فواصل قانونی فعالیت های معدنی به دو برابر میزان موجود، ممنوعیت یا تمدید مشروط عملیات معدنی در مناطق چهارگانه تحت مدیریت حفاظت محیط زیست، بازنگری در قوانین به ویژه تبصره 5 ماده 24 قانون جدید معادن و انحلال کمیته حل اختلاف استانداری و لحاظ حسابرسی و اقتصاد سبز در فعالیت های معدنی انتظاراتی به جا برای حفظ طبیعت و ذخایر ارزشمند ژنتیکی آن در کنار فعالیت های بهینه و سودمند اقتصادی معدنی است.توسعه پایدار مرهون یافتن موزاییک‌هایی است که در یک مجموعه فعالیت، جایگاه خودشان را پیدا کرده باشند و قادر باشند هماهنگ با هم وظایف خود را انجام دهند تا کل جامعه به طور هماهنگ و جامع به توسعه پایدار و نهایتا به اقتصاد پایدار دست یابد. امید است بتوانیم با احیاء و باززنده سازی معادن و استفاده درست و به جا از منابع زندگی بخش طبیعی؛ روز به روز در رســیدن به توســـعه پایدار و اقتصاد پایدار گام مهمــی برداریم.
منابع: دکتر حسنعلی لقایی، مینا امانی، اصول احیا و باززنده سازی معادن و نقش آن در دستیابی به اقتصاد پایدار، معماری منظر، 1392
دفتر حقوقی و امور مجلس، قانون معادن مصوب 27/ 2/1377، مجموعه قوانین حفاظت محیط زیست در ایران، جلد اول، اسفند 1383، انتشارات سازمان محیط زیست
(سه شنبه ۱۴ شهریور ۱۳۹۶ - شماره روزنامه:شماره 3017 - سمیه سهرابی)